Trung tâm dữ liệu Việt Nam (Data Center): Kỳ vọng pha tăng trưởng bứt phá dần thành hình từ 2026 (FPT, CMG)

• Động lực tăng trưởng: Từ 2026, thị trường Data Center Việt Nam kỳ vọng bứt phá nhờ nhu cầu điện toán đám mây, AI và chuyển đổi số; FPT và CMG là hai doanh nghiệp tiên phong mở rộng hạ tầng.

• Quy mô & tiềm năng: Việt Nam hiện có khoảng 30 trung tâm dữ liệu, công suất ~104MW, dự báo tăng gấp 5.6 lần lên 589 MW vào 2030.

• Chiến lược doanh nghiệp: FPT đặt mục tiêu trở thành nhà cung cấp dịch vụ Data Center hàng đầu khu vực, trong khi CMG tập trung hợp tác quốc tế để nâng chuẩn vận hành, hướng tới khai thác nhu cầu từ các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Theo góc nhìn phân tích từ VDSC, thị trường trung tâm dữ liệu (TTDL) Việt Nam dù hiện tại chưa bước vào giai đoạn bùng nổ và vẫn còn khoảng cách lớn so với các nhà cung cấp dịch vụ siêu quy mô (hyperscalers) toàn cầu, nhưng đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên tăng trưởng mới.

Giai đoạn từ năm 2026 được dự báo sẽ là “mảnh đất vàng” cho các doanh nghiệp vận hành nội địa, khi những rào cản về nhận thức và chính sách dần được gỡ bỏ, thay thế bằng một lộ trình số hóa quyết liệt từ cả khối Chính phủ lẫn doanh nghiệp tư nhân.

Động lực từ AI chủ quyền và khung pháp lý tiên phong

Một trong những bước ngoặt quan trọng nhất là sự hình thành của “AI chủ quyền“. Cuối năm 2025, Chiến lược AI quốc gia cập nhật và Luật Trí tuệ nhân tạo đầu tiên dự kiến sẽ được ban hành và có hiệu lực từ năm 2026.

Chính sách này không chỉ đặt con người làm trung tâm mà còn ưu tiên xây dựng hạ tầng tự cường, bao gồm các trung tâm siêu tính toán quốc gia. Việc thành lập Liên minh AI Âu Lạc với sự tham gia của các ông lớn như FPT, Viettel, VNG nhằm phát triển mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) thuần Việt sẽ tạo ra nhu cầu khổng lồ về năng lực xử lý dữ liệu tại chỗ, đảm bảo thông tin không chảy ra ngoài biên giới quốc gia.

Sự bùng nổ của kinh tế số, đặc biệt là trong các lĩnh vực Fintech, Thương mại điện tử và Truyền thông trực tuyến, đang thúc đẩy nhu cầu lưu trữ tăng vọt.

Với việc Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025 lần đầu công nhận tài sản số là hợp pháp, cùng các cơ chế thử nghiệm (sand box) cho Fintech và cho vay ngang hàng (P2P), hạ tầng dữ liệu sẽ phải nâng cấp để đáp ứng khối lượng giao dịch ngày càng lớn và phức tạp.

Trên thế giới, Trung Tâm Dữ Liệu (DC) đang trở thành cơn sốt. Tổng chi tiêu của bốn tập đoàn lớn trên thế giới vào trung tâm dữ liệu đạt khoảng 244 tỷ usd vào năm 2024 (tăng 58% so với năm 2023) và dự kiến sẽ đạt khoảng 325 tỷ usd năm 2025.

Điều này phản ánh môi trường cạnh tranh ngày càng quyết liệt trong cuộc đua phát triển AI, khi các tập đoàn coi AI là động lực thúc đẩy các khoản đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật số trên phạm vi toàn cầu.

Lợi thế chi phí và sự dịch chuyển từ nội bộ sang điện toán đám mây

Việt Nam sở hữu lợi thế cạnh tranh đặc biệt về chi phí đầu tư. Theo ghi nhận của VDSC, chi phí phát triển trung bình cho mỗi megawatt (MW) công suất TTDL tại Việt Nam chỉ khoảng 6.9 đến 7.1 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình khu vực là 10.1 triệu USD/MW và chỉ bằng gần một nửa so với các thị trường đắt đỏ như Nhật Bản.

Tương tự, dữ liệu của CTCK SHS cho biết, Việt Nam là nước có chi phí xây dựng tính trên 1 MW thuộc nhóm thấp nhất với 6.9 triệu usd/MW và tỷ suất sinh lợi trên vốn đầu tư thuộc nhóm cao nhất (chỉ xếp sau Singapore).

Đặc biệt, chi phí đất đai tại Việt Nam chỉ chiếm khoảng 5% tổng chi phí xây dựng, trong khi tỷ trọng này tại các quốc gia như Hàn Quốc hay Ấn Độ có thể lên tới 25-50%.

Sự phổ cập của mạng 5G với mục tiêu phủ sóng 99% dân số vào năm 2030 cũng là nhân tố thúc đẩy các ứng dụng thực tế ảo, IoT và đô thị thông minh.

Điều này tạo điều kiện cho các dịch vụ điện toán đám mây (Cloud) thay thế dần hạ tầng lưu trữ nội bộ truyền thống (on-premise).

Các doanh nghiệp ngày càng ưu tiên mô hình chi trả theo nhu cầu sử dụng (pay-as-you-go) để tiết giảm 30-40% chi phí vận hành, giúp thị trường Cloud trong nước dự báo đạt quy mô 1.5 tỷ USD vào năm 2030.

Phân tầng thị trường và những cái tên dẫn dắt

Trên bản đồ TTDL khu vực, Việt Nam cùng với các thành phố như Manila hay Taipei đang nằm trong nhóm “thị trường mới nổi” với thị phần công suất đã tăng gấp đôi trong nửa đầu năm 2025.

Hiện tại, thị trường nội địa chủ yếu bị chiếm lĩnh bởi các TTDL đồng đặt (Colocation), chiếm hơn 92% thị phần. Tuy nhiên, xu hướng đang dịch chuyển mạnh sang các TTDL siêu lớn (Hyperscale) và TTDL biên (Edge) để giảm độ trễ cho các ứng dụng thời gian thực.

Về tiêu chuẩn kỹ thuật, đa phần các TTDL lớn tại Việt Nam hiện đạt chuẩn Tier III của Uptime Institute, đảm bảo mức độ sẵn sàng 99.982%. Đáng chú ý, CMC DC Tân Thuận hiện là đơn vị tiên phong đạt tiêu chuẩn Tier IV, mức cao nhất về khả năng chịu lỗi.

VDSC xác định CMG (CMC) và FOX (FPT Telecom) là hai đại diện tiêu biểu sẽ hưởng lợi trực tiếp từ pha tăng trưởng này nhờ sở hữu hạ tầng hiện đại, vị thế sẵn có và khả năng bắt nhịp nhanh với các liên doanh quốc tế.

Chuỗi giá trị và triển vọng dài hạn

Quá trình phát triển một TTDL từ khi bắt đầu đến lúc thương mại hóa thường kéo dài từ 2 đến 3 năm qua ba giai đoạn chính: chuẩn bị đầu tư, xây dựng hạ tầng và vận hành kỹ thuật. Với việc nhiều dự án quy mô hàng trăm MW đang trong giai đoạn triển khai hoặc liên doanh, nguồn cung công suất lớn sẽ bắt đầu đổ bộ thị trường từ năm 2026.

Mặc dù các hyperscalers nước ngoài như AWS hay Microsoft vẫn đang chiếm ưu thế về dịch vụ phần mềm, nhưng các quy định khắt khe hơn về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng sẽ buộc các doanh nghiệp phải ưu tiên lưu trữ dữ liệu trên các hạ tầng đạt chuẩn nằm trong lãnh thổ Việt Nam.

Đây chính là cơ hội vàng để các nhà mạng và doanh nghiệp công nghệ nội địa bứt phá, biến Việt Nam thành một “Digital Hub” quan trọng của khu vực trong thập kỷ tới.

Việc nới lỏng quy định đầu tư, tăng ưu đãi thuế liên quan đến lĩnh vực hạ tầng số nhằm cổ vũ các doanh nghiệp trong nước tự đầu tư/liên doanh nước ngoài trong phát triển các hạ tầng TTDL mới thời gian tới.

Việt Nam là một trong những quốc gia có số lượng người dùng internet cao nhất khu vực Châu Á Thái Bình Dương. Năm 2024, ước tính có khoảng 80 triệu người dùng internet, tương đương tỷ lệ phủ sóng đạt 79% dân số. Điều này mở ra cơ hội phát triển AI và trung tâm dữ liệu.