Phân tích Doanh Nghiệp
Tác động của căng thẳng Mỹ-Iran đến nhóm cổ phiếu Dầu khí Việt Nam
-
Giá dầu biến động mạnh: Căng thẳng Mỹ–Iran khiến giá dầu Brent tăng vọt lên vùng 86–88 USD/thùng, tạo hiệu ứng tích cực ngắn hạn cho nhóm cổ phiếu dầu khí Việt Nam, đặc biệt các doanh nghiệp upstream như PVD, PVS.
- Ảnh hưởng đến doanh nghiệp: Các công ty lọc dầu như BSR hưởng lợi từ biên lợi nhuận gộp cải thiện, trong khi nhóm vận tải dầu khí (PVT) được hỗ trợ bởi nhu cầu tấn-dặm tăng. Tuy nhiên, rủi ro dư cung tàu và chi phí nhiên liệu vẫn hiện hữu.
-
Triển vọng cổ phiếu: CTCK dự báo lợi nhuận 2026 của BSR có thể tăng 8–10% YoY, PVT tăng trưởng cốt lõi 17%, còn PVD/PVS hưởng lợi từ giá dịch vụ khoan và EPC. Dù vậy, biến số địa chính trị khiến nhóm dầu khí vẫn mang tính chu kỳ và rủi ro cao.
Bóng ma chiến tranh Mỹ – Iran: Thị trường dầu mỏ ráo riết phòng vệ
Thị trường dầu mỏ thế giới đang trải qua những tuần đầu năm đầy biến động với sức tăng mạnh mẽ nhất kể từ năm 2022. Những cú sốc liên tiếp về nguồn cung cùng các lệnh trừng phạt mới đã làm đảo lộn hoàn toàn những kỳ vọng về tình trạng dư cung kỷ lục từng được dự báo trước đó.
Tâm điểm của sự bất ổn hiện nay đang đổ dồn vào khả năng xảy ra một cuộc đụng độ quân sự trực tiếp giữa Mỹ và Iran trong chu kỳ chính này, buộc các nhà giao dịch phải ráo riết tìm kiếm các phương án phòng ngừa rủi ro để bảo vệ danh mục đầu tư.
Giá dầu chuẩn Brent đã ghi nhận mức tăng khoảng 18% tính từ cuối năm ngoái, chính thức vượt ngưỡng 72 đô la mỗi thùng vào phiên giao dịch gần nhất, đánh dấu mức đỉnh cao nhất trong vòng bảy tháng.
Sự xoay trục đột ngột của dòng tiền từ tâm thế chủ quan sang lo ngại rủi ro cho thấy sức nóng của địa chính trị đang lấn át các dữ liệu cơ bản về sản lượng. Giới phân tích tại các tổ chức lớn nhận định rằng phần bù rủi ro địa chính trị đang được tích hợp vào giá dầu hiện có thể lên tới 10 đô la cho mỗi thùng.
Căng thẳng leo thang đỉnh điểm khi Tổng thống Donald Trump công khai xác nhận việc đang cân nhắc một cuộc tấn công quân sự hạn chế nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran.
Động thái này diễn ra song song với đợt tăng cường lực lượng quân sự quy mô lớn nhất của Mỹ tại khu vực Trung Đông kể từ năm 2003. Sự hiện diện của các nhóm tác chiến tàu sân bay hùng hậu như USS Abraham Lincoln và USS Gerald Ford tại vùng biển Ả Rập đã gửi đi một tín hiệu răn đe mạnh mẽ, đồng thời làm dấy lên nỗi lo sợ về một cuộc chiến tranh toàn diện thay vì những màn trả đũa mang tính biểu tượng.
Dưới đây là bảng so sánh các yếu tố cốt lõi đang định hình diễn biến giá dầu trong chu kỳ hiện tại:
| Yếu tố thị trường | Trạng thái và diễn biến | Tác động tới giá và tâm lý |
|---|---|---|
| Căng thẳng địa chính trị | Mỹ đe dọa tấn công; Iran cảnh báo đóng cửa eo biển Hormuz. | Đẩy phần bù rủi ro lên cao, kích hoạt làn sóng mua quyền chọn bảo vệ. |
| Cán cân cung cầu | Mỹ và Kazakhstan gặp sự cố kỹ thuật và thời tiết khắc nghiệt. | Làm giảm nhanh lượng dự trữ, tạo vùng đáy tồn kho tại các nước phương Tây. |
| Sản lượng toàn cầu | OPEC+ và các nước ngoài nhóm duy trì mức 108 triệu thùng/ngày. | Đóng vai trò là vùng đệm ngăn cản giá dầu tăng sốc vượt kiểm soát. |
| Vận tải biển | Giá thuê siêu tàu chở dầu vọt trên 150,000 đô la/ngày. | Tăng chi phí hậu cần, thúc đẩy các nhà máy lọc dầu tích trữ sớm. |
Nỗi lo ngại lớn nhất của giới đầu tư lúc này chính là eo biển Hormuz, tuyến đường thủy huyết mạch vận chuyển một phần năm lượng dầu thô toàn cầu.
Nếu Iran thực hiện lời đe dọa đóng cửa một phần eo biển này để đáp trả các lệnh tấn công từ Mỹ, dòng chảy hơn 14 triệu thùng dầu mỗi ngày sẽ bị gián đoạn.
Đây là kịch bản tồi tệ nhất có thể đẩy nền kinh tế thế giới vào một cuộc khủng hoảng năng lượng mới. Các nhà máy lọc dầu tại châu Á đã bắt đầu hỏi mua các nguồn dầu thay thế từ bên ngoài vùng Vịnh để giảm bớt sự lệ thuộc vào khu vực đang là chảo lửa này.
Mặc dù năng lực sản xuất của Mỹ đang ở mức thống trị giúp chính sách đối ngoại ít phụ thuộc hơn vào các cú sốc cung, nhưng sự sụt giảm mạnh lượng dự trữ dầu thô trong những tuần qua đã khiến thị trường trở nên nhạy cảm hơn bao giờ hết.
Các nhà giao dịch quyền chọn đã ghi nhận khối lượng giao dịch kỷ lục trong tháng Giêng khi họ đặt cược vào khả năng giá dầu sẽ còn tiếp tục bùng nổ chạm các mức đỉnh mới nếu các cuộc đàm phán hạt nhân thất bại hoặc lệnh tấn công chính thức được ban bố.
Trong bối cảnh này, sự thận trọng là ưu tiên hàng đầu, khi ranh giới giữa một giải pháp ngoại giao và một cuộc xung đột rộng lớn hơn đang trở nên mong manh.
Tác động của căng thẳng Mỹ-Iran đến nhóm cổ phiếu Dầu khí Việt Nam
Cuộc đối đầu quân sự trực tiếp giữa Mỹ và Iran đã đẩy giá dầu Brent lên các vùng đỉnh mới, tạo ra một cú hích tâm lý và cơ bản cực lớn cho nhóm cổ phiếu dầu khí tại Việt Nam.
Trong chu kỳ chính của giá năng lượng hiện nay, các doanh nghiệp thượng nguồn và cung ứng dịch vụ đang đứng trước cơ hội tái định giá tài sản mạnh mẽ.
1. Phân tích các nhóm cổ phiếu hưởng lợi
Căng thẳng địa chính trị không chỉ tác động đến giá dầu thô mà còn làm thay đổi bản đồ dịch vụ dầu khí toàn cầu. Khi rủi ro tại vùng Vịnh tăng cao, dòng vốn đầu tư có xu hướng dịch chuyển sang các khu vực ổn định hơn như Đông Nam Á, nơi Việt Nam đang đẩy mạnh các dự án chiến lược.
| Mã cổ phiếu | Vai trò và vị thế | Tác động từ căng thẳng Mỹ-Iran |
|---|---|---|
| PVS (Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí) | Thượng nguồn – Xây lắp dầu khí & Điện gió ngoài khơi. | Giá dầu cao thúc đẩy tiến độ ký kết các hợp đồng EPC trong chu kỳ chính. |
| PVD (Khoan và Dịch vụ Khoan) | Thượng nguồn – Cung cấp giàn khoan tự nâng. | Giá thuê giàn khoan thế giới tăng vọt khi cung từ Trung Đông bị đe dọa đứt gãy. |
| GAS (Tổng Công ty Khí) | Trung nguồn – Phân phối khí và LNG. | Hưởng lợi từ việc giá khí đầu ra neo theo giá dầu thế giới, bảo vệ biên lợi nhuận. |
| BSR (Lọc hóa dầu Bình Sơn) | Hạ nguồn – Sản xuất xăng dầu. | Hưởng lợi từ chênh lệch giá sản phẩm và dầu thô (crack spread) nới rộng. |
| PLX (Petrolimex) | Hạ nguồn – Bán lẻ xăng dầu. | Hưởng lợi từ tồn kho giá thấp trong ngắn hạn khi giá bán lẻ điều chỉnh tăng nhanh. |
2. Các điểm nhấn đầu tư chi tiết
A. PVD: Động lực từ giá thuê giàn khoan toàn cầu
Khi Mỹ tăng cường lực lượng quân sự và Iran đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz, rủi ro vận hành tại vùng Vịnh khiến các nhà thầu khoan quốc tế có xu hướng rút giàn khoan về các khu vực an toàn.
Điều này làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm giàn khoan tự nâng toàn cầu, đẩy giá thuê chạm mức đỉnh của nhiều năm.
PVD với đội ngũ giàn khoan hiện đại đang hoạt động hết công suất sẽ có cơ hội đàm phán lại các hợp đồng với mức giá cao hơn đáng kể, giúp lợi nhuận bùng nổ khi vượt qua vùng đáy của những năm trước.
B. PVS: Bảo chứng từ các siêu dự án và giá dầu
PVS không chỉ hưởng lợi từ tâm lý giá dầu mà còn là đơn vị thực thi chính cho chuỗi dự án khí điện Lô B – Ô Môn.
Trong bối cảnh an ninh năng lượng trở thành ưu tiên hàng đầu, việc duy trì giá dầu ở mức cao giúp các chủ đầu tư quyết liệt hơn trong việc giải ngân.
Nghị quyết 79 cũng đóng vai trò là “bảo chứng” pháp lý giúp PVS ưu tiên nguồn lực để hoàn thành các gói thầu chiến lược, tạo ra doanh thu ổn định và tăng trưởng dài hạn.
C. BSR: Lợi thế từ Crack Spread và dự trữ tồn kho
Đối với BSR, căng thẳng tại Trung Đông thường đi kèm với việc gián đoạn nguồn cung xăng dầu thành phẩm tại các thị trường lớn. Điều này thúc đẩy biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) tăng mạnh.
Khi giá dầu thô tiến tới vùng đỉnh, BSR hưởng lợi trực tiếp từ lượng hàng tồn kho giá thấp đã tích lũy tại vùng đáy trước đó.
Tuy nhiên, hiệu quả của BSR phụ thuộc nhiều vào khả năng duy trì hoạt động ổn định của nhà máy Dung Quất trong các giai đoạn bảo dưỡng định kỳ.
D. PLX: Vị thế dẫn đầu hạ nguồn và cơ chế giá
PLX là doanh nghiệp có hệ thống kho bãi và mạng lưới bán lẻ lớn nhất Việt Nam. Trong chu kỳ chính khi giá dầu thế giới tăng mạnh, giá xăng dầu trong nước sẽ được điều chỉnh tăng theo định kỳ.
PLX hưởng lợi từ việc bán ra các lô hàng tồn kho được nhập ở mức giá thấp hơn.
Thêm vào đó, khi an ninh năng lượng được đặt lên hàng đầu, vị thế của PLX trong việc đảm bảo cung ứng quốc gia giúp doanh nghiệp duy trì sản lượng ổn định bất chấp biến động thị trường toàn cầu.
E. GAS: Vai trò điều tiết và an ninh năng lượng
Giá dầu Brent duy trì trên 70 đô la mỗi thùng là điều kiện lý tưởng để GAS tối ưu hóa lợi nhuận từ nguồn khí nội địa.
Đồng thời, khi chi phí năng lượng toàn cầu tăng, vị thế độc quyền trong mảng LNG của GAS giúp doanh nghiệp này trở thành “hầm trú ẩn” an toàn cho nhà đầu tư nhờ dòng tiền dồi dào và cổ tức ổn định.
Triển vọng Ngành Dầu khí 2026 (PVT, GAS): Vận tải giữ nhịp ổn định, LNG bứt phá cấu trúc
PVT – Lợi nhuận Quý 4 bứt phá bất chấp biến động ngành, triển vọng 2026 ổn định nhờ mở rộng đội tàu