Khu thương mại tự do: “Chiếc áo mới” nâng tầm giá trị cho HAH, GMD và IDC

• GMD (Gemadept): Hai cảng trọng điểm Nam Đình Vũ (Hải Phòng) và Gemalink (Cái Mép – Thị Vải) nằm tại lõi FTZ, giúp sản lượng container luân chuyển tăng mạnh. VNDirect đánh giá GMD sẽ tối ưu hóa hiệu suất khai thác và củng cố vị thế dẫn đầu cảng biển miền Bắc – Nam.

• HAH (Hải An): Đầu tư thêm tàu container cỡ lớn sức chở ~7,000 TEUs/tàu, nâng quy mô đội tàu thêm 70%. FTZ tạo nguồn hàng ổn định, đảm bảo công suất vận chuyển dài hạn, giúp HAH duy trì lợi nhuận sau giai đoạn bùng nổ 2025.

• IDC (IDICO): Sở hữu quỹ đất KCN gần các trục logistics kết nối FTZ, tổng diện tích ~700 ha. FTZ thu hút FDI thế hệ mới, kéo theo nhu cầu hạ tầng hậu cần và kho bãi, giúp IDC tăng giá thuê đất và lợi nhuận dài hạn. Dự kiến mạng lưới 8–10 FTZ sẽ đóng góp 15–20% GDP quốc gia vào năm 2045.

Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt chiến lược khi chuyển dịch từ mô hình hội nhập theo chiều rộng sang chiều sâu. Mô hình Khu thương mại tự do (FTZ) chính là giải pháp trọng tâm được Chính phủ thúc đẩy từ năm 2025 và bắt đầu vận hành thực địa vào năm 2026.

Theo quan điểm của VNDirect, FTZ không chỉ là một không gian ưu đãi thuế mà còn là một “sandbox” thể chế, nơi các rào cản về hải quan và logistics được tháo gỡ để tạo ra tốc độ lưu thông hàng hóa tối đa. FTZ sẽ giúp cho IFC (trung tâm tài chính) đặt tại Thủ Thiêm, TP.HCM vận hành một cách thực chất.

Trong bối cảnh này, những doanh nghiệp đầu ngành như Gemadept (GMD), Vận tải xếp dỡ Hải An (HAH) và IDICO (IDC) đang nắm giữ những quân bài chiến lược để đón đầu làn sóng đầu tư mới.

Bảng so sánh vị thế đón đầu FTZ của 3 doanh nghiệp

Tiêu chí	GMD (Gemadept)	HAH (Hải An)	IDC (IDICO)
Vị trí chiến lược	Cảng Nam Đình Vũ & Gemalink nằm tại lõi FTZ miền Bắc & miền Nam.	Đội tàu tập trung các tuyến nội Á kết nối các trung tâm FTZ.	Quỹ đất lớn gần các trục logistics kết nối với FTZ/Cảng biển.
Động lực tăng trưởng	Gia tăng sản lượng container nhờ hàng trung chuyển qua FTZ.	Lấp đầy công suất đội tàu mới (tăng 70% quy mô) nhờ lưu lượng hàng tăng.	Thu hút FDI thế hệ mới và tăng giá thuê đất nhờ hạ tầng FTZ đồng bộ.
Vai trò trong chuỗi	Hạ tầng cảng biển nước sâu – “Cửa ngõ” của mô hình.	Vận tải và kết nối dòng chảy hàng hóa giữa các khu vực.	Hậu phương sản xuất và cung ứng dịch vụ hậu cần cho FTZ.

Chuyển đổi thể chế: Từ gia công lắp ráp sang trung tâm điều phối giá trị

Trong hơn một thập kỷ, Việt Nam duy trì độ mở kinh tế cực cao với kim ngạch xuất nhập khẩu trên GDP trung bình trên 150%. Tuy nhiên, vai trò của các doanh nghiệp nội địa vẫn còn mờ nhạt khi tỷ lệ nội địa hóa chỉ dừng lại ở mức 40% và phần lớn giá trị gia tăng thuộc về khu vực FDI.

Mô hình FTZ ra đời nhằm giải quyết sự phân mảnh của các khu công nghiệp truyền thống, giảm chi phí logistics vốn đang neo ở mức cao từ 16% đến 17% GDP.

Với cơ chế “phi thuế quan” và thủ tục hải quan một cửa tại các trung tâm như Đà Nẵng, Hải Phòng và TP.HCM, FTZ cho phép hàng hóa được lưu kho, xử lý và tái xuất với tốc độ vượt trội, biến Việt Nam từ một “điểm dừng kỹ thuật” thành một “điểm trung chuyển thực sự” trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Gemadept (GMD): Hưởng lợi trực tiếp từ các nút thắt cảng biển chiến lược

VNDirect đánh giá Gemadept là doanh nghiệp cảng biển có vị trí đắc địa nhất để “bắt sóng” FTZ.

Hai dự án trọng điểm của công ty là cảng Nam Đình Vũ tại Hải Phòng và Gemalink tại Cái Mép – Thị Vải đều nằm tại các khu vực lõi của quy hoạch FTZ.

Cụ thể, FTZ Hải Phòng gắn liền với chuỗi cung ứng Đông Á, trong khi FTZ tại khu vực miền Nam (Bà Rịa – Vũng Tàu và TP.HCM) hướng tới mục tiêu trung tâm điều phối dòng hàng khu vực.

Việc hình thành các khu thương mại tự do quanh cảng nước sâu sẽ kích thích sản lượng container luân chuyển, giúp GMD tối ưu hóa hiệu suất khai thác và củng cố vị thế dẫn đầu trong ngành cảng biển tại cả hai miền Nam – Bắc.

GMD: Lợi nhuận Q4 bùng nổ và triển vọng 2026 từ trợ lực dự án Cái Mép Hạ

Hải An (HAH): Mở rộng đội tàu song hành cùng lưu lượng hàng hóa nội Á

Đối với ngành vận tải container, HAH đã chuẩn bị một nền tảng tài chính vững chắc từ giai đoạn cước cho thuê tàu cao trong năm 2025 để thực hiện chiến lược mở rộng đội tàu mạnh mẽ.

Doanh nghiệp này đang triển khai kế hoạch đầu tư thêm các tàu container cỡ lớn với sức chở khoảng 7,000 TEUs mỗi tàu, hướng tới mục tiêu tăng quy mô đội tàu thêm 70% so với hiện tại.

Trong bối cảnh FTZ được triển khai rộng rãi vào năm 2026, đặc biệt là tại các cửa ngõ giao thương lớn, HAH sẽ có nguồn hàng ổn định để lấp đầy công suất tàu khi tham gia sâu hơn vào các tuyến vận tải nội Á.

FTZ đóng vai trò là “mảnh ghép” giúp đảm bảo sản lượng vận chuyển dài hạn cho chiến lược vươn ra biển lớn của Hải An.

HAH: Lợi nhuận năm 2025 bứt phá và chiến lược thích ứng trong năm 2026

IDICO (IDC): Lợi thế quỹ đất KCN tại các trục logistics trọng điểm

Trong phân khúc bất động sản khu công nghiệp, IDICO sở hữu danh mục dự án trải rộng tại các vị trí chiến lược, kết nối trực tiếp với các trục logistics dẫn về các khu thương mại tự do.

Mô hình FTZ không chỉ thu hút FDI sản xuất mà còn kéo theo nhu cầu khổng lồ về hạ tầng hậu cần và kho bãi chất lượng cao.

IDC với năng lực phát triển quỹ đất lớn và kinh nghiệm vận hành ổn định hoàn toàn có khả năng chuyển đổi hoặc tham gia các dự án KCN gắn liền với mô hình FTZ.

Khi các khu công nghiệp truyền thống dần trở nên bão hòa, việc sở hữu quỹ đất gần các cửa ngõ FTZ như tại khu vực phía Nam sẽ tạo ra giá trị gia tăng vượt trội cho IDC, giúp doanh nghiệp này thu hút những nhà đầu tư FDI thế hệ mới ưu tiên công nghệ và đổi mới sáng tạo.

IDC: Thu hút đầu tư công nghệ cao tạo động lực phát triển mới

Tầm nhìn dài hạn đến năm 2045 và triển vọng đa trung tâm

Mô hình FTZ tại Đà Nẵng, Hải Phòng và TP.HCM chỉ là những bước đi đầu tiên trong lộ trình hình thành mạng lưới 8-10 FTZ quy mô quốc tế vào năm 2045.

Dự kiến, các khu vực này sẽ đóng góp từ 15% đến 20% GDP quốc gia trong dài hạn.

Sự kết hợp giữa hạ tầng kinh tế thực (FTZ) và hạ tầng tài chính (Trung tâm tài chính quốc tế – IFC) sẽ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ.

Đối với các nhà đầu tư, việc lựa chọn những doanh nghiệp có năng lực quản trị và vị trí dự án gắn liền với các “điểm nút” này như GMD, HAH và IDC không chỉ là đón đầu một chính sách ưu đãi, mà là đặt cược vào một chu kỳ tăng trưởng mới đầy tiềm năng của thương mại Việt Nam.