Eo biển Hormuz “bị khóa”: Cơn địa chấn dầu mỏ và bóng ma chiến tranh Mỹ-Iran

• Khủng hoảng năng lượng: Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel ngày 28/02/2026, eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, khiến 1/5 lượng dầu và LNG toàn cầu bị gián đoạn. Nhiều tàu chở dầu lớn phải quay đầu, các hãng vận tải Nhật và Đức ngừng hoạt động qua tuyến này.

• Tác động thị trường: Theo Bloomberg, giá dầu WTI có nguy cơ vượt 100 USD/thùng nếu phong tỏa kéo dài. Lạm phát toàn cầu có thể tăng tốc, trong khi cổ phiếu năng lượng và quốc phòng hưởng lợi, còn hàng không và du lịch chịu thiệt hại nặng.

• Nguy cơ chiến tranh: Tổng thống Trump tuyên bố chiến dịch quân sự quy mô lớn, Iran đáp trả với lập trường “không lằn ranh đỏ”. Nguy cơ xung đột toàn diện ở Trung Đông đe dọa kinh tế, hàng không và chứng khoán toàn cầu, nhưng Elibook nhận định tác động có thể chỉ ngắn hạn nếu chiến sự không kéo dài

Bản đồ địa chính trị năng lượng thế giới đang rung chuyển dữ dội sau khi eo biển Hormuz – “yết hầu” vận tải chiến lược nối liền Vịnh Ba Tư với đại dương – rơi vào trạng thái gần như đóng cửa hoàn toàn.

Sau các cuộc không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel nhắm vào Iran vào ngày 28/02/2026, dòng chảy dầu mỏ và khí đốt toàn cầu đã đột ngột đình trệ, đẩy thị trường năng lượng vào một cuộc khủng hoảng chưa từng có tiền lệ.

Điểm nghẽn Hormuz tê liệt: Tàu chở dầu quay đầu trong hỗn loạn

Truyền thông Iran, dẫn nguồn từ hãng thông tấn bán chính thức Tasnim, tuyên bố tuyến đường thủy này hiện không còn an toàn cho việc đi lại. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phát đi các bản tin vô tuyến cảnh báo lệnh cấm di chuyển, khiến hàng loạt tàu chở dầu thô và tàu container phải dừng lại hoặc quay đầu khẩn cấp ngay tại cửa ngõ Vịnh Oman.

Dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy siêu tàu chở dầu KHK Empress đang chở dầu từ Oman đã phải hủy lộ trình đến Iraq để quay ngược lại Biển Ả Rập.

Gã khổng lồ vận tải Nhật Bản Nippon Yusen KK và hãng tàu Hapag-Lloyd của Đức cũng đã chính thức thông báo tạm ngừng toàn bộ hoạt động qua eo biển này.

Sự gián đoạn này là một đòn giáng mạnh vào an ninh năng lượng thế giới, bởi trung bình mỗi ngày có khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của toàn cầu đi qua điểm nghẽn này.

Kịch bản điên rồ: Giá dầu có thể lên 150 đôla vào cuối năm nếu eo biển Hormuz bị đóng

Phản ứng dây chuyền: Giá dầu trực chờ bùng nổ

Mặc dù thị trường tương lai đóng cửa vào cuối tuần, các sản phẩm giao dịch bán lẻ đã sớm phản ánh cú sốc này với mức định giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) tăng vọt hơn 8% chỉ trong vài giờ.

Các chuyên gia kinh tế từ Bloomberg Economics cảnh báo rằng nếu tình trạng phong tỏa kéo dài, giá dầu có thể dễ dàng vượt ngưỡng 100 USD/thùng, kéo theo lạm phát toàn cầu tăng tốc.

Để đối phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, Ả Rập Xê Út được cho là đang chuẩn bị tăng sản lượng và xuất khẩu. Tuy nhiên, giới quan sát lo ngại rằng ngay cả khi có thêm dầu từ các quốc gia OPEC+, việc không thể vận chuyển qua Hormuz sẽ khiến mọi nỗ lực giải cứu thị trường trở nên vô vọng.

Các nhà giao dịch hiện đang nín thở chờ đợi phản ứng từ cuộc họp OPEC+ và phiên mở cửa thị trường vào sáng thứ Hai tới.

Bối cảnh chiến tranh: Trump và chiến dịch quân sự “không lằn ranh đỏ”

Căng thẳng leo thang đỉnh điểm khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố tiến hành chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm cứu vãn chương trình nghị sự đối ngoại của mình.

Các báo cáo chưa xác nhận từ đài truyền hình nhà nước Iran cho biết Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei đã qua đời sau các cuộc tấn công, một thông tin nếu là sự thật sẽ đặt Iran vào tình thế bất ổn nội bộ nghiêm trọng và có thể dẫn đến những đòn trả đũa khốc liệt hơn.

Quân đội Mỹ đã thiết lập vùng cảnh báo 30 hải lý xung quanh các tài sản quân sự trong khu vực, đồng thời tập trung lực lượng hải quân hùng hậu để bảo vệ các tuyến hàng hải.

Tuy nhiên, phía Iran đáp trả bằng tuyên bố “không có lằn ranh đỏ” trong việc bảo vệ chủ quyền, làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến tranh toàn diện có thể kéo theo cả khu vực Trung Đông vào vòng xoáy bạo lực.

Tác động lan tỏa đến kinh tế và đời sống

Không chỉ có dầu mỏ, eo biển Hormuz đóng cửa còn đe dọa trực tiếp đến nguồn cung LNG từ Qatar – nhà xuất khẩu lớn thứ hai thế giới. Các chuyến bay quốc tế từ các trung tâm tài chính như Dubai và Abu Dhabi cũng đang bị gián đoạn nghiêm trọng do các lệnh đóng cửa không phận và nguy cơ tấn công tên lửa.

Tại thị trường chứng khoán Mỹ, các chỉ số S&P 500 và Nasdaq vốn đã suy yếu trong tháng 2 nay lại phải đối mặt với áp lực bán tháo mới. Nhóm cổ phiếu quốc phòng và năng lượng được dự báo sẽ dẫn đầu đà tăng, trong khi các hãng hàng không và tàu du lịch sẽ chịu thiệt hại nặng nề do chi phí nhiên liệu tăng vọt.

Thế giới đang đứng trước một tuần lễ đầy biến động, nơi mà mọi quyết định từ Washington hay Tehran đều có thể thay đổi cục diện kinh tế toàn cầu trong chớp mắt.

Thị trường chứng khoán phản ứng ra sao với các cuộc chiến tranh xung đột?

Nhìn lại lịch sử từ cuộc chiến Nga-Ukraine bắt đầu vào ngày 24/02/2022, chúng ta thấy VN-Index thực tế đã trụ vững khá tốt trong tháng đầu tiên của cuộc xung đột. Sự sụp đổ thực sự của thị trường chỉ diễn ra vào tháng 4/2022, vốn là hệ quả cộng hưởng từ cả yếu tố nội tại lẫn quốc tế.

Ở trong nước, việc các lãnh đạo của tập đoàn FLC và Tân Hoàng Minh bị bắt giữ đã khiến nhóm cổ phiếu đầu cơ lao dốc, đồng thời kích hoạt làn sóng giải chấp dưới áp lực đòn bẩy margin đang ở mức rất cao. Cùng thời điểm đó, từ phía bên ngoài, thông tin CPI Mỹ tăng vọt lên mức 8% đã buộc thị trường phải đối mặt với kỳ vọng Fed sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ và tăng mạnh lãi suất.

Từ bài học quá khứ, Elibook Team cho rằng giai đoạn đầu của cuộc xung đột Mỹ-Iran hiện tại chưa phải là rủi ro quá lớn cần lo lắng, mà vấn đề cốt lõi nằm ở mức độ kéo dài của cuộc chiến.

Quan điểm của đội ngũ admin nghiêng về kịch bản rủi ro này khó duy trì lâu dài. Mặc dù Israel đã tấn công Iran và Tổng thống Trump đưa ra những tuyên bố về một hành động quân sự quy mô lớn, nhưng mức độ can thiệp thực tế của Mỹ vẫn còn là một dấu hỏi.

Nếu cuộc chiến chỉ diễn ra trong vài ngày như dự kiến của một số kênh tin tức, rủi ro sẽ sớm được xoa dịu, tương tự như tiền lệ xung đột Israel-Iran năm 2025 vốn chỉ kéo dài trong vòng 12 ngày.

Xét về mặt chiến lược, Iran là quốc gia có địa thế dễ thủ khó công, do đó Mỹ khó có khả năng thực hiện một chiến dịch đổ quân quy mô lớn. Mục tiêu khả dĩ nhất là đạt được các thỏa thuận hoặc phá hủy cơ sở hạt nhân để ông Trump có thể tuyên bố chiến thắng về mặt chính trị.

Thống kê của Chứng khoán FPTS trong hơn 100 năm qua cũng chỉ ra rằng phần lớn các cuộc chiến chỉ tác động đến thị trường trong ngắn hạn với biên độ dao động từ 1% đến 6%. Chỉ những sự kiện chấn động như Trân Châu Cảng hay Iraq tấn công Kuwait mới tạo ra mức sụt giảm trên hai chữ số.

Cuối cùng, ngay cả với giá dầu, diễn biến từ cuộc chiến Nga-Ukraine cho thấy sau khi tăng sốc 31% vào ngày nổ súng, giá dầu đã nhanh chóng lập đỉnh và bước vào chu kỳ giảm dài hạn.

Điều này dẫn đến kết luận quan trọng rằng các xung đột địa chính trị thường không có tác động mang tính bền vững lên giá dầu mà chính triển vọng kinh tế vĩ mô mới là yếu tố then chốt chi phối xu hướng của thị trường trong khung thời gian đầu tư dài hạn.

Tác động của căng thẳng Mỹ-Iran đến nhóm cổ phiếu Dầu khí Việt Nam