Tác động xung đột Mỹ-Iran đến các dòng cổ phiếu Việt Nam

Xung đột quân sự trực diện giữa liên minh Mỹ – Israel và Iran bùng nổ vào cuối tháng 2/2026 đã đẩy khu vực Trung Đông vào tình trạng chiến tranh toàn diện, gây gián đoạn nghiêm trọng hạ tầng năng lượng và hàng không.

Mặc dù Việt Nam không chịu ảnh hưởng trực tiếp do quan hệ thương mại và đầu tư trực tiếp nước ngoài với hai quốc gia này ở mức thấp, nhưng những rủi ro gián tiếp từ lạm phát chi phí đẩy và áp lực tỷ giá là yếu tố cần đặc biệt lưu tâm.

Trong ngắn hạn, tâm lý tiêu cực từ thị trường chứng khoán toàn cầu sẽ gây áp lực lên chỉ số trong nước, trong khi trung hạn sẽ phụ thuộc vào khả năng đàm phán và mức độ đứt gãy chuỗi cung ứng dầu thô toàn cầu.

Diễn biến và các kịch bản xung đột

Chiến dịch không kích quy mô lớn của liên quân nhắm vào các mục tiêu chiến lược tại Iran đã vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhắm vào các căn cứ Mỹ và sân bay quốc tế trong khu vực.

Tình hình hiện tại đang xoay quanh hai kịch bản chính, bao gồm kịch bản chiến tranh tiêu hao với việc Iran phong tỏa một phần eo biển Hormuz khiến chi phí vận tải duy trì ở mức cao, hoặc kịch bản sụp đổ chế độ tại Tehran dẫn đến hỗn loạn phe phái.

Tuy nhiên, khả năng lật đổ chế độ được đánh giá thấp hơn do đòi hỏi nguồn lực quân sự khổng lồ mà Mỹ chưa sẵn sàng đáp ứng.

Dữ liệu lịch sử cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam thường có xu hướng phục hồi nhanh sau các rung lắc ngắn hạn do xung đột quân sự, trừ khi biến động đó gây ra các cú sốc kéo dài về tỷ giá hoặc dòng vốn toàn cầu.

Sự phụ thuộc trực tiếp của Việt Nam vào nguồn năng lượng từ khu vực xung đột là không lớn, nên biến động chủ yếu đến từ yếu tố tâm lý và đà bán ròng của khối ngoại.

Rủi ro mang tính then chốt hiện nay nằm ở khả năng gián đoạn giao thông qua eo biển Hormuz, nơi luân chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu. Nếu tuyến đường này bị đóng cửa kéo dài, giá dầu thô có thể tăng vọt thêm từ 10 đến 50 USD mỗi thùng, gây áp lực trực tiếp lên lạm phát và các ngành nhạy cảm như vận tải bộ hay tiêu dùng.

Ngược lại, các nhóm ngành như dầu khí, năng lượng, hóa chất và cảng biển lại đứng trước cơ hội hưởng lợi đáng kể từ tình hình này.

Các kịch bản được đưa ra dự báo rằng nếu sự trả đũa được kiểm soát và quá trình ổn định diễn ra nhanh chóng, giá dầu chỉ hứng chịu cú sốc tạm thời khoảng 10 đến 15% trước khi hạ nhiệt.

Trong trường hợp xấu nhất, khi giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng và kích hoạt làn sóng bán tháo tài sản rủi ro, dòng tiền sẽ có xu hướng rút khỏi chứng khoán để tìm đến các kênh trú ẩn an toàn hơn như vàng.

Dù vậy, kịch bản tiêu cực này được đánh giá có xác suất thấp nhờ vai trò điều tiết của các quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn như Trung Quốc. Do đó, VN-Index vẫn giữ khả năng tích lũy và tìm lại đà tăng nếu các yếu tố nền tảng trong nước tiếp tục ổn định.

Tác động đến hàng hóa và chuỗi cung ứng

Thị trường năng lượng đang đối mặt với nguy cơ tăng giá dầu lên mức 90 đến 100 đô la mỗi thùng nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn, nơi luân chuyển khoảng 30% sản lượng dầu thô thế giới.

Bên cạnh đó, các tập đoàn vận tải biển lớn đã tạm dừng lộ trình qua Biển Đỏ, buộc tàu thuyền phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng, làm kéo dài thời gian vận chuyển thêm 10 đến 15 ngày và đẩy cước phí vận tải tăng vọt.

Công ty Kinh doanh Sản phẩm khí thuộc Tổng công ty Khí Việt Nam đã chính thức thông báo áp dụng điều khoản bất khả kháng đối với khách hàng tại khu vực miền Nam. Nguyên nhân cốt yếu dẫn đến quyết định này là sự kết hợp giữa sự cố kỹ thuật hạ tầng nghiêm trọng tại Saudi Arabia và diễn biến leo thang của xung đột vũ trang tại Trung Đông, gây đứt gãy hoàn toàn chuỗi cung ứng khí hóa lỏng nhập khẩu trong ngắn hạn.

Sự cố đầu tiên xuất phát từ nhà cung cấp quốc tế Saudi Aramco khi cầu dẫn tại cơ sở Juaymah bị sập vào cuối tháng 2 năm 2026, làm đình trệ việc cung cấp các lô hàng Propane và Butane theo hợp đồng đã ký. Hệ quả trực tiếp là toàn bộ các chuyến tàu dự kiến cập kho lạnh Thị Vải và Diêm Điền từ ngày 10 tháng 3 buộc phải tạm hoãn vô thời hạn.

Nguyên nhân thứ hai có tính chất nghiêm trọng hơn liên quan đến an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz. Các cuộc tấn công bằng tên lửa nhắm vào tàu vận tải cỡ lớn cùng tình trạng hư hại tại nhiều cơ sở sản xuất khí hóa lỏng ở khu vực này đã khiến các đối tác quốc tế dừng toàn bộ kế hoạch giao hàng bằng tàu chuyên dụng cho PV Gas từ nửa cuối tháng 3 đến hết tháng 4 năm 2026.

Tình huống này đặt PV Gas vào trạng thái chưa có khả năng thu xếp nguồn hàng thay thế sau ngày 10 tháng 3 năm 2026 do đây là sự cố ngoài tầm kiểm soát. Hiện tại, nỗ lực tìm kiếm nguồn cung mới của doanh nghiệp đang gặp trở ngại lớn bởi tình trạng khan hiếm hàng hóa trên toàn thị trường Đông Á.

Trong bối cảnh các quốc gia lân cận như Thái Lan đã bắt đầu cấm xuất khẩu năng lượng để bảo đảm an ninh nội địa, PV Gas đã khuyến cáo khách hàng cần chủ động điều chỉnh kế hoạch tiêu thụ hoặc tự tìm kiếm các nguồn cung ứng dự phòng để giảm thiểu rủi ro cho hoạt động sản xuất.

Đánh giá tác động theo nhóm cổ phiếu niêm yết

Nhóm ngành	Mã cổ phiếu tiêu biểu	Đánh giá tác động	Lý do chính
Vận tải biển	PVT, HAH, VOS	Tích cực	Giá thuê tàu và giá cước vận tải tăng do cung đường kéo dài.
Lọc hóa dầu	BSR	Tích cực	Biên lợi nhuận lọc dầu mở rộng và giảm áp lực trích lập hàng tồn kho.
Phân bón & Hóa chất	DPM, DCM	Tích cực	Hưởng lợi từ giá bán tăng và lợi thế tự chủ nguồn khí nội địa.
Năng lượng (Điện)	POW	Trung lập	Áp lực giá khí nhập khẩu được bù đắp bởi sự đa dạng nguồn phát điện.
Tỷ giá & Lãi suất	Chứng khoán, Nhập khẩu	Tiêu cực	Áp lực từ chi phí vốn tăng cao và biến động tỷ giá đô la Mỹ.
Hàng không	HVN, VJC	Tiêu cực nhất	Chi phí nhiên liệu bay chiếm tỷ trọng lớn và phải thay đổi đường bay.
Sản xuất Nhựa & Cao su	BMP, NTP, DRC, CSM	Tiêu cực	Giá nguyên liệu hạt nhựa đầu vào tăng theo giá dầu thế giới.