Cũng giới hạn tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài, Việt Nam học được gì từ Saudi Arabia để tiến tới nâng hạng vào MSCI?

• Bài học từ Saudi Arabia: Saudi Arabia đã thành công trong việc nâng hạng thị trường nhờ nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài, cải thiện minh bạch và hạ tầng giao dịch, tạo sức hút lớn với dòng vốn quốc tế. Việt Nam vẫn duy trì giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài, khiến nhiều cổ phiếu hết room và giảm hấp dẫn với nhà đầu tư ngoại; đây là rào cản lớn cho mục tiêu nâng hạng vào MSCI.  Muốn nâng hạng, Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm Saudi Arabia: mở rộng room ngoại, cải thiện cơ chế pháp lý và hạ tầng thị trường, từ đó thu hút dòng vốn dài hạn và nâng vị thế trên bản đồ tài chính toàn cầu.

• Cải cách để hoàn thành mục tiêu nâng hạng: Chính phủ Việt Nam vẫn đang cố gắng thực hiện các mục tiêu nâng hạng bằng việc cải cách pháp lý. Thông tư 08/2026/TT-BTC, ban hành ngày 03/02/2026, nhằm tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường, đảm bảo lộ trình nâng hạng lên thị trường mới nổi của FTSE Russell vào tháng 9/2026 và nâng cao hiệu quả quản lý, an toàn thanh toán. Tiếp nối cam kết này, vào ngày 02/06/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã lấy ý kiến sửa đổi Luật Chứng khoán, khẳng định mục tiêu nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam vào năm 2030.

• Elibook Team cho rằng, việc trượt danh sách theo dõi MSCI kỳ này sẽ khiến Việt Nam tiếp tục theo đuổi việc cải cách pháp lý để hướng tới mục tiêu nâng hạng. Do đó, sóng ngành chứng khoán và nhóm NQ79 có thể vẫn tiếp tục.

Tổng quan về kỳ đánh giá phân loại thị trường tháng 06/2026 của MSCI

Trong báo cáo phân loại thị trường tháng 06/2026, MSCI đã rà soát tổng cộng 18 tiêu chí đối với thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam và ghi nhận không có sự thay đổi về điểm số so với giai đoạn 2024-2025. Mặc dù vậy, tổ chức này ghi nhận nhiều diễn biến mang tính định hướng tích cực, bao gồm việc giới thiệu mô hình giao dịch qua môi giới toàn cầu (global broker), lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh và quy định mới về hạn mức sở hữu nước ngoài (room ngoại).

Ngoài ra, MSCI cũng cập nhật bước tiến dài hạn liên quan đến việc thành lập công ty Đối tác Bù trừ Trung tâm (CCP) dự kiến vận hành đầu năm 2027, đồng thời xuất hiện lưu ý mới về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) thấp cần được cải thiện để tăng tính minh bạch và khả năng đầu tư.

Nhận diện các rào cản và bước tiến cải cách

Theo BSC, điểm số của TTCK Việt Nam trong 3 năm gần nhất chỉ có một tiêu chí duy nhất được cải thiện là “Khả năng chuyển nhượng” (từ “-” lên “+” vào tháng 06/2024). Các tiêu chí khác như giới hạn sở hữu nước ngoài, mức độ tự do của thị trường ngoại hối, và quy định thị trường vẫn chưa có sự thay đổi đáng kể.

Đặc biệt, MSCI đưa ra cảnh báo về việc một số công ty có tỷ lệ free-float thấp bị liệt vào diện gây lo ngại về tính minh bạch và sự hình thành giá. Tuy nhiên, việc vận hành mô hình global broker và lộ trình thành lập CCP được xem là những nỗ lực quan trọng, hỗ trợ quá trình tiệm cận các tiêu chuẩn nâng hạng quốc tế.

Bài học từ trường hợp Saudi Arabia

BSC chỉ ra rằng quá trình nâng hạng của Saudi Arabia là một “case-study” điển hình mà Việt Nam có thể tham chiếu. Dù tiêu chí về giới hạn sở hữu nước ngoài của Saudi Arabia không được thay đổi (giữ nguyên ở mức “-/?”), MSCI vẫn quyết định nâng hạng khi nhận thấy những thay đổi lớn trong quy định của cơ quan quản lý (CMA) nhằm tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài.

Thị trường chứng khoán Saudi Arabia là quốc gia có thời gian lưu trú trong danh sách theo dõi ngắn nhất của MSCI, chỉ trong vòng một năm trước khi chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thông qua hai chặng chuyển đổi từ tháng 5/2019 đến tháng 9/2019.

Đáng chú ý, dù MSCI giữ nguyên đánh giá đối với tiêu chí giới hạn sở hữu nước ngoài, quốc gia này vẫn được nâng hạng nhờ những cải cách lớn trong quy định dành cho nhà đầu tư nước ngoài và sự phối hợp quyết liệt giữa các cơ quan quản lý.

Sự thành công của Saudi Arabia trong việc đạt được sự chấp thuận nâng hạng nhanh chóng từ các tổ chức quốc tế lớn như FTSE, MSCI và S&P là minh chứng cho thấy vai trò quyết định của quyết tâm chính trị và cải cách pháp lý, đây là tiền đề quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam có thể tham chiếu trong lộ trình phát triển tương lai.

Song song với MSCI, FTSE Russell đã xác nhận Việt Nam sẽ chính thức được nâng hạng từ thị trường Cận biên lên thị trường Mới nổi Thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/09/2026. Lộ trình này sẽ được thực hiện theo 4 chặng chuyển đổi với tỷ lệ giải ngân từ 10% đến 35% trong giai đoạn 2026-2027.

Theo BSC, danh sách 23 cổ phiếu tiềm năng đã được sàng lọc kỹ lưỡng, dự kiến sẽ thu hút dòng vốn ngoại đáng kể trong thời gian tới. Mặc dù vậy, nhà đầu tư cũng cần lưu ý đến những biến động dòng tiền từ các quỹ ETF, đặc biệt là trạng thái rút ròng kéo dài của ETF Fubon, tạo áp lực lên các cổ phiếu trong danh mục trước thời điểm chuyển đổi.