ACB: Trong lúc lợi nhuận quý 2 hụt hơi, ai đang âm thầm tranh ghế quyền lực?

• Kết quả kinh doanh: Lợi nhuận trước thuế quý 2/2026 của ACB đạt 5,367 tỷ đồng, giảm 11.9% YoY; lũy kế 6 tháng đạt 10,735 tỷ đồng, gần như đi ngang (+0.4% YoY), hoàn thành 48% kế hoạch năm .

• Nguyên nhân chính: Chi phí dự phòng tăng mạnh 129% YoY lên 1,060 tỷ đồng, trong khi thu nhập ngoài lãi giảm 47.9% YoY xuống 1,358 tỷ đồng. Ngược lại, thu nhập lãi thuần vẫn tăng 16.5% YoY lên 7,785 tỷ đồng và thu nhập phí dịch vụ ròng tăng 41.2% YoY lên 825 tỷ đồng .

• Cơ cấu cổ đông & chiến lược vốn: Khối ngoại bán ròng khoảng 234 triệu cp, giảm sở hữu xuống 24.1%, trong khi nhóm Âu Lạc nổi lên, từng nắm tới 9.59% (492.7 triệu cp). Đồng thời, ACB dự kiến vay vốn ngoại 500 triệu USD (~13,000 tỷ đồng) và đã phát hành 56,800 tỷ đồng chứng chỉ tiền gửi trong Q2 với lãi suất 8.2–8.5% để đa dạng hóa nguồn vốn

Chuyện gì đang xảy ra ở ACB?

Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB – HOSE) vừa khép lại quý 2/2026 với một bức tranh nghe qua thì hơi nản: lợi nhuận trước thuế giảm, chi phí dự phòng tăng phi mã. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì bài này không đáng để đọc hết.

Cái thú vị nằm ở hai câu chuyện chạy song song phía sau tấm bảng kết quả kinh doanh: một cuộc dịch chuyển sở hữu âm thầm nhưng không hề nhẹ nhàng giữa các nhóm cổ đông lớn, và một kế hoạch ra biển lớn vay vốn ngoại quy mô nửa tỷ đô la. Ngân hàng bán lẻ vốn nổi tiếng “hiền lành” nhất nhì hệ thống đang chơi lớn hơn người ta tưởng.

Lợi nhuận quý 2: giảm nhưng không phải kiểu đáng báo động

Lợi nhuận trước thuế (LNTT) quý 2/2026 của ACB đạt 5,367 tỷ đồng, giảm khoảng 11.9% YoY (một số CTCK làm tròn thành 12%).

Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, LNTT hợp nhất đạt 10,735 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cùng kỳ (+0.4% YoY), hoàn thành 48% kế hoạch lợi nhuận cả năm mà ACB đặt ra (22,338 tỷ đồng, tăng 14% YoY) và tương đương khoảng 48-49% dự phóng cả năm của hầu hết các CTCK theo dõi.

Nói cách khác: không phải một quý thảm họa, chỉ là một quý mà ACB phải trả giá cho việc trích lập dự phòng thận trọng hơn, trong khi nền so sánh quý 2 năm ngoái lại khá cao.

ACB: lợi nhuận quý 2 giảm nhẹ 12% so với nền cao cùng kỳ khi ngân hàng kiên định thực hiện kiểm soát soát nợ xấu

Doanh thu lõi vẫn khỏe, chỉ có phần “phụ” là hụt

Tổng thu nhập hoạt động (TOI) quý 2 giảm nhẹ 1.6% YoY xuống 9,143 tỷ đồng, nhưng đừng vội kết luận ngân hàng đang đuối sức.

Thu nhập lãi thuần (NII) – phần lõi, phần “cơm ăn hàng ngày” của một ngân hàng – vẫn tăng tốt 16.5% YoY lên 7,785 tỷ đồng.

Thủ phạm kéo tụt TOI nằm ở thu nhập ngoài lãi, giảm mạnh 47.9% YoY xuống còn 1,358 tỷ đồng, do thu nhập từ kinh doanh ngoại hối, chứng khoán đầu tư và các khoản thu nhập bất thường đều hụt hơi so với nền cao bất thường của quý 2/2025.

Lũy kế 6 tháng, TOI vẫn tăng 4.9% YoY lên 18,048 tỷ đồng, NII tăng 13.3% YoY lên 14,774 tỷ đồng. Bức tranh tổng thể: mảng cốt lõi không hề có vấn đề, chỉ là năm ngoái có vài khoản thu nhập “trời cho” mà năm nay không lặp lại.

Thu nhập phí: ngôi sao âm thầm của quý

Nếu phải chọn một điểm sáng dễ bị bỏ qua nhất trong báo cáo quý 2, đó chính là thu nhập phí dịch vụ ròng, tăng vọt 41.2% YoY lên 825 tỷ đồng trong quý và 24.8% YoY lên 1,818 tỷ đồng trong 6 tháng.

Đà phục hồi trải rộng ở cả ba trụ cột: phí dịch vụ thẻ, phí thanh toán quốc tế (khối lượng giao dịch tăng khoảng 26%) và đặc biệt là hoa hồng bancassurance, tăng trưởng dương trở lại sau nhiều năm sụt giảm liên tục.

Đây là mảng mà nhà đầu tư nên theo dõi kỹ hơn con số lợi nhuận trước thuế, vì nó phản ánh chất lượng “bán chéo” và sức khỏe hệ sinh thái khách hàng thực sự, thay vì chỉ là câu chuyện lãi suất.

NIM: cú lội ngược dòng đáng chú ý nhất quý

Biên lãi ròng (NIM) quý 2/2026 phục hồi rõ rệt, đạt 3.07%, tăng khoảng 25điểm cơ bản so với quý 1 – mức cải thiện theo quý mạnh nhất của ACB trong hơn một năm qua.

Nguyên nhân không phải phép màu mà là một sự dịch chuyển cơ cấu có chủ đích: ACB tăng mạnh tỷ trọng cho vay trung dài hạn (dư nợ trung dài hạn tăng khoảng 27.6-35.2% QoQ tùy kỳ hạn), đẩy tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn (SFML) lên khoảng 29% từ mức 24.4-24.9% đầu năm – ngay trước thềm Ngân hàng Nhà nước nới trần tỷ lệ này từ 30% lên 40% vào đầu quý 3/2026.

Ban lãnh đạo ACB thừa nhận sẽ phải trả giá bằng chi phí huy động tăng thêm khoảng 50 điểm cơ bản trong nửa cuối năm, nhưng đặt mục tiêu giữ NIM ổn định quanh vùng hiện tại.

Trích lập dự phòng: nhân vật phản diện chính của quý 2

Nếu tìm một dòng số liệu duy nhất để giải thích vì sao lợi nhuận quý 2 đi lùi, đó chính là chi phí dự phòng, tăng vọt 129.0% YoY lên 1,060 tỷ đồng trong quý và 60.3% YoY lên 1,746 tỷ đồng trong 6 tháng – theo VNDIRECT, con số này đã hoàn thành tới 55% dự phóng cả năm, vượt khá xa tiến độ thông thường.

Chi phí tín dụng quy năm theo đó tăng lên khoảng 0.47-0.58% so với mức 0.30-0.34% cùng kỳ năm ngoái.

Nguyên nhân được ban lãnh đạo ACB xác nhận: một phần đến từ việc trích lập theo Nghị định 86 đối với các khoản vay có thời gian xử lý tài sản đảm bảo kéo dài, phần còn lại là chủ động củng cố bộ đệm dự phòng.

Điểm đáng ghi nhận: đây là lựa chọn thận trọng có chủ đích chứ không phải phản ứng bị động trước rủi ro bất ngờ, và tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) nhờ đó đã cải thiện lên khoảng 105% trong quý 2, so với mức chỉ 75% cùng kỳ năm ngoái.

Chất lượng tài sản: vẫn thuộc nhóm tốt nhất ngành, nhưng đang nhích lên

Tỷ lệ nợ xấu (NPL) của ACB ở mức khoảng 1.03% cuối quý 2/2026 (nếu loại trừ khoản nợ liên đới theo dữ liệu CIC, SHS tính chỉ còn 0.92%) – nhích nhẹ vài điểm cơ bản so với quý 1 nhưng vẫn nằm trong nhóm thấp nhất hệ thống ngân hàng tư nhân.

Về quy mô tuyệt đối, nợ xấu tăng khoảng 11.7% QoQ, tập trung ở nhóm 3 và nhóm 4, trong khi nợ nhóm 5 và nhóm 2 lại giảm nhẹ.

Ban lãnh đạo ACB tái khẳng định sẽ không nới lỏng khẩu vị rủi ro để chạy theo tăng trưởng tín dụng, kể cả với 18 dự án chiến lược (liên quan các chủ đầu tư lớn như Vingroup, Sungroup, Masterise) được Ngân hàng Nhà nước loại trừ khỏi hạn mức tín dụng – ACB xác nhận đến nay chưa cho vay dự án nào trong nhóm này.

Dự báo tỷ lệ nợ xấu cả năm 2026 được các CTCK đặt quanh vùng 1.0-1.15%.

Khi khối ngoại bán ra, ai đang mua vào?

Đây mới là phần khiến ACB trở thành đề tài bàn tán nhiều hơn hẳn một báo cáo lợi nhuận thông thường.

Từ đầu năm 2026, khối ngoại đã bán ròng khoảng 234 triệu cổ phiếu ACB, kéo tỷ lệ sở hữu nước ngoài xuống còn khoảng 24.1%, cách khá xa trần room 30%.

Áp lực bán tập trung ở ba quỹ ngoại lớn – Smallcap World Fund, Boardwalk South Limited và VOF PE Holding 5 Limited – với tổng khối lượng bán khoảng 150 triệu cổ phiếu, một phần được lý giải là do các quỹ ETF và quỹ thụ động cơ cấu lại danh mục theo lộ trình Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi.

Nhóm Âu Lạc: cái tên mới nổi lên từ đầu năm

Ngược chiều với dòng vốn ngoại, một cổ đông nội mang tên “nhóm Âu Lạc” đã liên tục gom cổ phiếu ACB suốt nửa đầu năm 2026.

Theo SHS, nhóm này chính thức vượt ngưỡng sở hữu 5% từ ngày 2/4/2026, sau đó tăng tốc mua vào và đạt đỉnh khoảng 9.59% vào ngày 17/6/2026, trước khi giảm về 7.39% vào ngày 24/6/2026 – và tính đến thời điểm báo cáo của SHS (13/8/2026), ACB chưa công bố thêm biến động mới nào từ nhóm này.

Một số nguồn truyền thông trong nước ghi nhận tại thời điểm giữa năm, nhóm Âu Lạc từng nắm giữ gần 492.7 triệu cổ phiếu, tương đương mức đỉnh 9.59% nói trên, chỉ trong chưa đầy ba tháng đã mua thêm hơn 235 triệu cổ phiếu – một tốc độ gom hàng khó gọi là “đầu tư tài chính thông thường”.

Theo chia sẻ chính thức của ACB tại hội nghị cập nhật KQKD quý 2/2026, nhóm Âu Lạc là cổ đông tài chính đã đồng hành cùng ngân hàng hơn 10 năm qua, việc mua vào khi giá cổ phiếu ở vùng thấp thể hiện đánh giá tích cực về triển vọng ACB, và không làm thay đổi cơ cấu quản trị hay chiến lược phát triển của ngân hàng.

Dữ liệu giao dịch nội bộ cho thấy người của Âu Lạc như Nguyễn Thiên Hương Jenny, Ngô Thu Thúy tích cực mua vào trong 3 quý gần đây.

Còn bầu Kiên thì sao?

Nhắc đến ACB, không thể không nhắc cái tên Nguyễn Đức Kiên – “bầu Kiên”, nhà sáng lập gắn liền với lịch sử ngân hàng này.

Theo báo cáo công khai lợi ích liên quan hồi đầu năm 2026, ông Nguyễn Đức Kiên trực tiếp nắm khoảng 2.81% vốn điều lệ ACB, bà Đặng Ngọc Lan (vợ ông) nắm khoảng 3.5%, cộng thêm người liên quan sở hữu thêm khoảng 6.73% – tổng cộng nhóm gia đình này vẫn nắm giữ một tỷ lệ đáng kể, dù đã qua rồi cái thời “quyền lực tuyệt đối” trước năm 2012.

Cần nói rõ ràng để không ai hiểu nhầm: không có báo cáo CTCK nào trong số các nguồn tham khảo cho bài này, và cũng không có xác nhận chính thức nào từ ACB, khẳng định nhóm Âu Lạc có liên hệ trực tiếp với gia đình bầu Kiên.

Đây vẫn là một dấu hỏi mở trên thị trường, không phải một sự thật đã được kiểm chứng – và với một cổ phiếu ngân hàng có lịch sử “nhạy cảm” về sở hữu như ACB, đây là loại tin đồn nên được đọc bằng con mắt hoài nghi lành mạnh hơn là tin ngay (Có thời điểm thị trường đồn đại phía Chị Phượng muốn gom 10% của Bầu Kiên).

Điều chắc chắn hơn: cơ cấu cổ đông lớn của ACB đang trở nên phân mảnh và cạnh tranh hơn hẳn giai đoạn 2020-2024, và diễn biến giá cổ phiếu ACB thời gian qua tích cực hơn tương đối so với mặt bằng chung nhóm ngân hàng, một phần được chính ACB nhìn nhận là nhờ lực mua vào của nhóm cổ đông lớn trong nước bù đắp cho lực bán của khối ngoại.

Ra biển lớn: nửa tỷ đô vốn ngoại đang được tính đến

Câu chuyện đáng chú ý thứ hai của ACB nằm ở chiến lược đa dạng hóa nguồn vốn ra khỏi biên giới.

Theo SSI, ACB dự kiến hoàn tất một hợp đồng vay vốn nước ngoài lên tới 500 triệu USD (tương đương khoảng 13,000 tỷ đồng) trong nửa cuối năm 2026, với tổng chi phí vốn chỉ nhỉnh hơn một chút so với lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng trong nước – một mức giá khá hời nếu so với áp lực huy động trong nước đang ngày một gay gắt.

Cả HSC lẫn SHS đều xác nhận cùng định hướng này: ACB muốn thực hiện các khoản vay nước ngoài trong nửa cuối năm để đa dạng hóa cơ cấu nguồn vốn, thay vì phụ thuộc gần như hoàn toàn vào tiền gửi khách hàng trong nước như trước đây.

Trong khi chờ vốn ngoại, ACB đang “vay nóng” trong nước qua kênh chứng chỉ tiền gửi

Trong lúc chờ hợp đồng vay nước ngoài hoàn tất, ACB đã đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá (chủ yếu là chứng chỉ tiền gửi) với mức tăng 49-50% từ đầu năm, theo Vietcap tương đương gấp 2.2 lần so với đầu năm, trong khi tiền gửi khách hàng truyền thống lại giảm nhẹ khoảng 1-1.5% từ đầu năm.

Riêng trong quý 2/2026, ACB đã phát hành khoảng 56,800 tỷ đồng chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dưới 3 năm với lãi suất khá hấp dẫn 8.2-8.5%, và ban lãnh đạo xác nhận đây sẽ tiếp tục là kênh huy động chiến lược nhờ khả năng dự báo được dòng vốn, hỗ trợ quản lý thanh khoản trung hạn.

Hệ quả đi kèm: tỷ lệ CASA (tiền gửi không kỳ hạn) giảm về khoảng 21%, phản ánh áp lực cạnh tranh huy động ngày càng gay gắt trên toàn hệ thống, chứ không riêng gì ACB.

Đầu tư mở rộng hệ sinh thái: ACBS và mảnh ghép bảo hiểm còn thiếu

Song song với việc tìm vốn ngoại, ACB cũng đang rót thêm tiền cho chính mình.

Theo HSC, ngân hàng dự kiến đầu tư thêm 2,000 tỷ đồng vào Công ty Chứng khoán ACB (ACBS) để hỗ trợ hoạt động cho vay ký quỹ và tự doanh, và khoảng 500 tỷ đồng vào một công ty bảo hiểm mới của ACB (hiện chưa thành lập, còn chờ phê duyệt của cơ quan quản lý) – mảnh ghép cuối cùng để hoàn thiện hệ sinh thái tài chính khép kín kiểu “ngân hàng – chứng khoán – bảo hiểm” mà nhiều ngân hàng tư nhân lớn đang theo đuổi.

Đáng chú ý, các công ty con của ACB đang đóng góp ngày càng rõ nét vào lợi nhuận hợp nhất: tổng LNTT các công ty con 6 tháng đầu năm 2026 tăng 42% YoY, chiếm gần 8% lợi nhuận toàn tập đoàn, dẫn đầu bởi ACBS với LNTT đạt 737 tỷ đồng, tăng 66% YoY.

Cái giá của tham vọng: CIR sẽ phình to trước khi mỏng lại

Không có bữa trưa nào miễn phí, kể cả trong ngân hàng. ACB đang bước vào giai đoạn đầu tư công nghệ quy mô lớn cho giai đoạn 2026-2030, với tổng chi phí ước tính 8,000-10,000 tỷ đồng trong 5 năm, phần lớn dành cho hệ thống core banking thế hệ mới tích hợp AI, dự kiến hoàn thiện trong giai đoạn 2026-2027.

Hệ quả trực tiếp: tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) được ACB đặt mục tiêu tăng lên khoảng 35% trong năm 2026-2027, so với mức khá thấp 32% của năm 2025 (ban lãnh đạo thậm chí đã hạ mục tiêu CIR năm 2026 xuống quanh 32% từ mức 34-35% đặt ra trước đó, do phần lớn chi phí đầu tư chưa ghi nhận đáng kể và sẽ phân bổ dần trong nhiều năm, chủ yếu rơi vào năm 2027).

Về dài hạn, ACB kỳ vọng khoản đầu tư này sẽ mang lại bốn lợi ích: CASA cải thiện nhờ mở rộng tệp khách hàng doanh nghiệp, chi phí vốn giảm, thu nhập phí đa dạng hơn nhờ hệ sinh thái công ty con, và hiệu quả vận hành được nâng cao qua chuyển đổi số.

Nói ngắn gọn: ACB đang chấp nhận hy sinh một phần biên lợi nhuận ngắn hạn để đặt cược vào một mô hình tăng trưởng bền hơn cho 5 năm tới.

Bảng so sánh quan điểm các CTCK về ACB

Tiêu chí	HSC (28/7/2026)	VNDIRECT (6/7/2026)	SHS (13/8/2026)	SSI (18/8/2026)
Khuyến nghị	Mua vào	Khả quan	Khả quan	Trung lập
Giá mục tiêu (VND/cp)	28,850	29,600	26,000	25,000
Giá tại thời điểm báo cáo (VND/cp)	22,500	22,650	22,200	21,850
Tiềm năng tăng giá	28.2%	30.7% (tổng tỷ suất sinh lời 34.1%)	17%	14.4%
Dự phóng LNTT năm 2026 (tỷ VND)	~22,400	không nêu cụ thể trong báo cáo trích	21,823	22,266
Động lực tăng trưởng chính	Doanh thu cải thiện, chất lượng tài sản ổn định, NIM/phí phục hồi	Đa dạng hóa thu ngoài lãi, chất lượng tài sản vững	Hoạt động cốt lõi tích cực, định vị lại mô hình tăng trưởng 2026-2030	Thu nhập phí vững chắc, dư địa giành thêm thị phần từ đối thủ
Rủi ro chính	Chi phí dự phòng tiếp tục biến động	NIM thu hẹp do áp lực huy động vốn	Room tín dụng NHNN thắt chặt hơn kỳ vọng, CIR tăng theo lộ trình đầu tư công nghệ	Chi phí dự phòng cao hơn kỳ vọng, NIM thấp hơn kỳ vọng

Đáng chú ý, SSI là cái tên duy nhất trong nhóm hạ khuyến nghị xuống Trung lập, với lý do khá thẳng thắn: sau khi cổ phiếu ACB đã tăng khoảng 20% chỉ riêng trong quý 2/2026, định giá hiện tại (P/B dự phóng 2026 khoảng 1.17 lần, thấp hơn trung bình 5 năm 1.50 lần) theo SSI đã phản ánh phần lớn kỳ vọng lợi nhuận trở lại quỹ đạo bình thường, trong khi ROE dự kiến chỉ dao động quanh 17% và hệ số an toàn vốn (CAR) khoảng 11-12% – không còn nhiều dư địa để thị trường định giá lại thêm.

Ba CTCK còn lại vẫn nhìn thấy khoảng cách định giá rõ ràng hơn, đặt cược vào việc lợi nhuận quý 2 chỉ là một khoảng lặng chiến thuật, không phải sự đảo chiều xu hướng.