MBB – TCB – VPB: Ba tốc độ tăng trưởng, một cuộc đua giành vốn ngoại

• Lợi nhuận quý 2: VPB dẫn đầu với LNTT hợp nhất 10,959 tỷ đồng (+76% YoY, +38% QoQ), MBB bám sát với 10,560 tỷ đồng (+40.7% YoY), còn TCB tăng chậm hơn hẳn ở 9,670 tỷ đồng (+22.4% YoY) — ba tốc độ rất khác nhau trong cùng một mùa báo cáo.
• Cuộc đua vốn ngoại mới là điểm khác biệt thật sự: VPB đã “về một nhà” với SMBC từ 2023 (15% vốn) và đang tính bán thêm 5%; TCB bất ngờ trở thành tâm điểm khi hai ngân hàng ngoại BNP Paribas và KB Kookmin Bank đàm phán mua tối thiểu 15% cổ phần với giá trị ước 2 tỷ USD; còn MBB chưa có đối tác ngoại mới nào, chọn cách tăng vốn nội bộ qua Viettel và cổ đông hiện hữu.
• Nâng hạng FTSE chia phe rõ rệt: chỉ VPB có tên trong rổ 27 mã chính thức (hiệu lực 21/9/2026), trong khi MBB và TCB đều bị loại — không phải vì chất lượng kinh doanh kém, mà vì room ngoại của cả hai đã gần cạn, dưới ngưỡng tối thiểu 20% mà FTSE yêu cầu.

Nhìn thoáng qua, quý 2/2026 là một mùa báo cáo đẹp cho cả ba cổ phiếu ngân hàng tư nhân lớn nhất sàn HOSE. Nhưng đặt cạnh nhau, ba câu chuyện lại đi theo ba hướng khá khác nhau: một bên tăng tốc bằng đòn bẩy tín dụng và hưởng trọn sóng nâng hạng, một bên vừa tăng trưởng vừa phải giải bài toán vốn nội bộ, và một bên tăng trưởng chậm nhất nhóm nhưng lại đang là cái tên nóng nhất thị trường nhờ tin đồn bán vốn tỷ đô.

Bài này không nhắc lại từng báo cáo — vì hai bài phân tích riêng về MBB, TCB và VPB đã đăng trên elibook.vn rồi. Việc cần làm ở đây là đặt cả ba cạnh nhau, chỉ ra ai đang thắng ở đâu, và giải thích vì sao “room ngoại” — chứ không phải lợi nhuận quý — mới là biến số quyết định câu chuyện đầu tư của nhóm này trong 12 tháng tới.

Lợi nhuận quý 2: cùng ngành, ba tốc độ khác nhau

VPB tăng tốc mạnh nhất, nhưng phần lớn nhờ công ty con chứng khoán.

LNTT quý 2 của VPB đạt 10,959 tỷ đồng, tăng 76% YoY và 38% QoQ, đưa lũy kế 6 tháng lên 18,880 tỷ đồng (+68% YoY), hoàn thành khoảng 46-50% dự báo cả năm tùy CTCK.

Điều đáng nói là động lực chính không đến từ ngân hàng mẹ (LNTT +42% YoY, sát dự báo) mà đến từ VPBankS (VPX) — công ty chứng khoán con báo lãi trước thuế gấp gần 3 lần cùng kỳ nhờ tư vấn và phân phối trái phiếu doanh nghiệp.

Tín dụng hợp nhất tăng 23.1% so với đầu năm, dẫn đầu toàn ngành, trong khi NIM co lại còn khoảng 5.2% do chi phí vốn tăng nhanh hơn lợi suất tài sản. Bù lại, CIR của VPB chỉ 19.6-20.6% — hiệu quả chi phí tốt nhất trong ba cái tên.

VPB giảm lãi suất huy động ở các kỳ hạn, NIM dự kiến hồi phục nửa cuối năm. Định giá hấp dẫn với P/B chỉ 1 lần

MBB giữ phong độ ổn định, nhưng thu nhập ngoài lãi đang là điểm trừ rõ ràng.

LNTT quý 2 đạt 10,560 tỷ đồng (+40.7% YoY, +9.7% QoQ), lũy kế 6 tháng 20,188 tỷ đồng (+27.1% YoY), hoàn thành 45-51% kế hoạch năm tùy CTCK.

Động lực đến từ tín dụng tăng 13.2% so với đầu năm (+37.8-39.5% YoY) và NIM phục hồi lên 4.15-4.2% từ đáy 3.9% của quý 1.

Nhưng thu nhập ngoài lãi lại giảm tới 27.3% YoY ở tất cả các mảng — dịch vụ, ngoại hối, chứng khoán — khiến chất lượng tăng trưởng lợi nhuận không “sạch” bằng con số đầu dòng thể hiện. CIR cải thiện xuống 26.3% cho 6 tháng, vẫn thuộc nhóm thấp nhất ngành.

MBB: Lợi nhuận Quý 2/2026 tăng vọt hơn 40%, khi tín dụng bứt tốc gặp NIM hồi sinh

TCB tăng trưởng chậm nhất nhóm, nhưng đây là kiểu tăng trưởng “sạch” nhất.

LNTT quý 2 chỉ đạt 9,670 tỷ đồng, tăng 22.4% YoY và 9.0% QoQ — thấp hơn hẳn hai cái tên còn lại.

Nhưng đáng chú ý: lợi nhuận trước dự phòng của TCB chỉ tăng 15.8% YoY lên 10,322 tỷ đồng, còn phần chênh lệch để LNTT tăng nhanh hơn (22.4%) đến từ chi phí dự phòng giảm mạnh — chỉ còn 652 tỷ đồng, giảm 35.7% YoY và 30.3% QoQ.

Đổi lại, đây là ngân hàng có chất lượng tài sản tốt nhất nhóm: tỷ lệ nợ xấu chỉ 1.1%, tỷ lệ bao phủ nợ xấu 125.6% — mức mà cả VPB (56.2%) lẫn MBB (93.6%) còn cách khá xa. Tín dụng tăng 19.3% YoY, ROE quý 2 đạt 16.1%, nhưng CIR lại nhích lên 30.9% từ mức 28.3% của quý 1 do yếu tố mùa vụ chi phí.

Tóm gọn một câu: VPB tăng nhanh nhờ đòn bẩy và công ty con chứng khoán, MBB tăng ổn nhờ tín dụng nhưng thu ngoài lãi hụt hơi, còn TCB tăng chậm nhất nhưng là ngân hàng duy nhất trong ba cái tên chưa phải “vay mượn” từ việc giảm trích lập để làm đẹp con số — thực ra TCB cũng đang làm đúng điều đó, chỉ là ở mức độ khiêm tốn hơn nhiều so với phần đóng góp của công ty con ở VPB.

Bức tranh quý 2 của ngành ngân hàng: động lực tăng trưởng lợi nhuận vượt trội từ tín dụng và thu phí

Nâng hạng FTSE: được chọn không phải vì tốt, mà vì còn “hàng” để bán

Đây là chỗ câu chuyện thật sự thú vị bắt đầu.

Danh mục chính thức 27 mã mà FTSE Russell công bố ngày 21/8/2026, hiệu lực từ 21/9/2026, có đúng 8 cổ phiếu ngân hàng: BID, HDB, MSB, SHB, SSB, STB, VCB và VPB. Không có MBB. Không có TCB.

Với hai ngân hàng đang tăng trưởng tín dụng và lợi nhuận hàng đầu hệ thống, việc bị loại nghe có vẻ vô lý — nhưng lý do lại rất kỹ thuật, không liên quan gì đến chất lượng kinh doanh.

FTSE yêu cầu room ngoại còn lại tối thiểu 20% (tính trên trần sở hữu nước ngoài), và đây chính là chỗ MBB với TCB “trượt”.

MBB hiện có tỷ lệ sở hữu nước ngoài khoảng 22.2%, sát trần tự đặt 23.2% — room còn lại chưa đầy 1 điểm phần trăm, tương đương khoảng 4% của trần, thấp hơn nhiều so với ngưỡng 20% mà FTSE cần.

TCB cũng ở tình trạng tương tự: sở hữu nước ngoài 20.54% trên trần 22.5386%, room còn khoảng 2 điểm phần trăm, tương đương 8.9% của trần. VPB thì khác hẳn — sở hữu nước ngoài hiện khoảng 22.8% trên trần 30%, room còn tới 6.7-7.2 điểm phần trăm, đủ điều kiện lọt rổ.

Nâng hạng FTSE: Vietcap, SSI, BSC đồng loạt nâng dự phóng dòng vốn — nhưng “room ngoại” mới là chốt chặn thật sự

Nói cách khác: MBB và TCB không thiếu chất lượng, họ thiếu “chỗ trống” để nhà đầu tư ngoại mua thêm.

Đây là lý do vì sao trong nhóm ngân hàng gần kín room mà một báo cáo tổng hợp dòng vốn FTSE từng chỉ ra — TCB, MBB, OCB, VIB, CTG, ACB — sáu cái tên này cộng lại chỉ còn giữ chưa tới 10% tổng room ngoại còn trống của toàn ngành ngân hàng niêm yết.

Với VPB, việc có tên trong rổ đồng nghĩa sẽ nhận một phần dòng vốn thụ động chảy vào theo 4 đợt giải ngân từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027 — dù phần này với nhóm ngân hàng vốn hóa lớn thường nhỏ hơn nhiều so với những cái tên như VIC, VHM, HPG dẫn đầu dòng vốn ước tính.

Nhưng đừng vội kết luận MBB và TCB “thua cuộc”. Chính vì hết room, hai ngân hàng này buộc phải tìm cách khác để hút vốn ngoại — và đó lại là câu chuyện đáng chú ý hơn nhiều so với vài chục triệu USD vốn thụ động từ nâng hạng, như phần dưới đây sẽ cho thấy.

Ba con đường tìm vốn ngoại: một đã xong, một đang tới, một chưa có

VPB: chuyện đã an bài từ 2023, giờ chỉ còn tính chuyện bán thêm. SMBC (Sumitomo Mitsui Banking Corporation) hiện là cổ đông lớn thứ hai của VPB với 15% vốn điều lệ, sau thương vụ trị giá khoảng 1.5 tỷ USD hoàn tất năm 2023.

VPB đang cân nhắc bán thêm 5% nữa cho cổ đông nước ngoài, đi kèm kế hoạch chia cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 26.04% — nếu hoàn tất, vốn điều lệ VPB sẽ vượt 106 nghìn tỷ đồng, vươn lên vị trí thứ hai toàn hệ thống về vốn điều lệ. Đây là kiểu câu chuyện “đã có đối tác, giờ đào sâu thêm quan hệ” — ít kịch tính hơn nhưng chắc chắn hơn.

TCB: bất ngờ lớn nhất mùa hè này.

Theo Reuters, hai ngân hàng ngoại — BNP Paribas (Pháp) và KB Kookmin Bank (Hàn Quốc) — đang đàm phán để mua tối thiểu 15% cổ phần TCB, thương vụ có thể trị giá khoảng 2 tỷ USD, định giá tương đương gần gấp đôi giá trị sổ sách và cao hơn khoảng 55% so với thị giá trước khi tin lan ra.

Ngay khi thông tin xuất hiện ngày 26/8/2026, cổ phiếu TCB tăng vọt 6.87% lên 33,450 đồng, thanh khoản vọt lên hơn 37 triệu cổ phiếu — phản ứng của thị trường với một thương vụ chưa hề được ký kết chính thức.

Vấn đề kỹ thuật cần lưu ý: room ngoại hiện tại của TCB chỉ còn khoảng 2 điểm phần trăm, nghĩa là để bán được 15% cho đối tác mới, TCB gần như chắc chắn phải xin cổ đông thông qua nâng trần sở hữu nước ngoài — một bước mà đến nay chưa có thông tin chính thức.

Thời điểm hoàn tất thương vụ (nếu có) được ước tính cuối 2026 hoặc đầu 2027, và mức định giá cao mà TCB đang tìm kiếm cũng là điểm cả hai bên còn phải đàm phán thêm.

MBB: chọn cách khác — tự lực bằng vốn nội bộ và cổ đông hiện hữu, chưa có đối tác ngoại mới. ĐHĐCĐ 2026 đã thông qua kế hoạch tăng vốn điều lệ từ 80,550 tỷ đồng lên hơn 102,687 tỷ đồng qua ba cấu phần: chào bán quyền mua 805.5 triệu cổ phiếu giá 10,000 đồng/cp cho cổ đông hiện hữu, chia cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 15%, và phát hành riêng lẻ tối đa 200 triệu cổ phiếu.

Trong đợt chào bán quyền mua (25/8-7/9/2026), Viettel — cổ đông lớn nhất của MBB — đăng ký mua thêm 118.4 triệu cổ phiếu, nâng sở hữu từ 1.184 tỷ cổ phiếu (14.7%) lên khoảng 1.303 tỷ cổ phiếu.

Còn phần phát hành riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu — theo các báo cáo CTCK — vẫn đang trong giai đoạn tiếp cận “nhà đầu tư chuyên nghiệp”, chưa công bố tên đối tác cụ thể nào, kể cả trong nước lẫn nước ngoài.

Có một chi tiết chính sách ít người để ý nhưng lại quan trọng ngang các thương vụ trên: cả MBB lẫn VPB đều thuộc nhóm 3 ngân hàng (cùng với HDB) được phép nâng trần sở hữu nước ngoài lên tối đa 49% theo Nghị định 69/2025, nhờ đã nhận chuyển giao bắt buộc ngân hàng yếu kém — MBB nhận MBV (Oceanbank cũ), VPB nhận GPBank.

Đến nay cả hai vẫn chưa kích hoạt quyền này. Nếu MBB làm vậy, room mới mở ra sẽ lớn hơn nhiều lần so với phần phát hành riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu hiện tại — đây mới là “con bài” thật sự MBB đang nắm nhưng chưa dùng, và cũng là lý do nhà đầu tư không nên vội kết luận MBB “hết cửa” hút vốn ngoại chỉ vì không có tên trong rổ FTSE.

Định giá: khoảng cách kỳ vọng giữa ba cổ phiếu

Với VPB và MBB, các CTCK trong nước đã đưa ra khuyến nghị và giá mục tiêu khá rõ ràng; với TCB, phần lớn báo cáo phân tích tập trung vào diễn biến giá sau tin đàm phán bán vốn hơn là đưa khuyến nghị định giá mới — dữ liệu tổng hợp dưới đây vì vậy chỉ mang tính tham khảo cho TCB, không phải khuyến nghị chính thức từ một CTCK cụ thể.

Nhìn tổng thể, ba cổ phiếu này không phải đang chạy cùng một cuộc đua. VPB đang tận dụng trọn vẹn cả ba lợi thế cùng lúc — tăng trưởng nhanh nhất, đã có đối tác ngoại ổn định, lại có tên trong rổ FTSE — nên câu chuyện với VPB tương đối “sạch”: rủi ro chính chỉ còn nằm ở áp lực NIM và chất lượng tài sản nhóm bất động sản.

MBB là ngân hàng có nền tảng chi phí và tín dụng tốt nhất nhưng đang thiếu một mảnh ghép — vốn ngoại — mà bản thân ngân hàng hoàn toàn có quyền kích hoạt bất cứ lúc nào qua Nghị định 69/2025 nhưng chưa làm.

Còn TCB là trường hợp lạ nhất: tăng trưởng lợi nhuận chậm nhất nhóm, nhưng lại đang là tâm điểm chú ý của thị trường nhờ một thương vụ chưa ký kết — nghĩa là phần thưởng (nếu thương vụ thành công) lẫn rủi ro (nếu đàm phán đổ vỡ) đều lớn hơn hẳn so với hai cái tên còn lại, và nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến đàm phán này hơn là chỉ nhìn vào con số lợi nhuận quý.