Ngành Xây dựng – VLXD: Giá thép, tôn, xi măng đồng loạt “nổi sóng” — bức tranh quý 2/2026 phân hóa mạnh giữa các doanh nghiệp

• Giá vật liệu: Giá HRC và thép xây dựng bật tăng mạnh trong quý 2/2026 nhờ căng thẳng Trung Đông đẩy giá hàng hóa toàn cầu, kéo theo hàng loạt CTCK ghi nhận biên lợi nhuận cao nhất nhiều quý ở cả HPG, HSG, NKG; xi măng (HT1) cũng đã tăng giá bán tổng cộng 210,000 đồng/tấn qua 3 đợt từ đầu năm; giá đá xây dựng (KSB) tăng thêm 5,000-8,000 đồng/tấn trong 6 tháng.
• KQKD quý 2/2026: Nhóm thép ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận rất mạnh — HPG +50.7% YoY, HSG +39.6% YoY, NKG chuyển từ lỗ sang lãi — nhưng phần lớn giới phân tích đều cảnh báo đây là lợi ích mang tính thời điểm (lợi thế tồn kho giá thấp), không phải cải thiện cấu trúc dài hạn.
• Nhóm xây lắp – hạ tầng – khai khoáng phân hóa rõ: DPG, LCG, HHV, KSB, CTD (niên độ 2026) đều tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận gộp mạnh nhờ đầu tư công, nhưng lãi suất tăng theo mặt bằng chung khiến chi phí lãi vay bào mòn lợi nhuận ròng ở hầu hết các mã — rõ nhất ở CTD (lãi vay gấp 3 lần cùng kỳ) và VCG (lợi nhuận lõi quý 2 đi xuống, một phần do năm 2025 có khoản lãi đột biến từ thoái vốn khiến nền so sánh méo mó).

Quý 2/2026 là một quý đặc biệt của ngành xây dựng – vật liệu xây dựng Việt Nam: căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá hàng hóa toàn cầu tăng vọt trong giai đoạn tháng 4-6, tạo ra một đợt “sóng giá” lan từ quặng sắt, than luyện kim sang HRC, thép xây dựng, tôn mạ và cả xi măng.

Cộng hưởng với các biện pháp phòng vệ thương mại chính thức có hiệu lực với HRC nhập khẩu từ Trung Quốc, phần lớn doanh nghiệp thép trong nước đã có một quý biên lợi nhuận nở rộng bất ngờ.

Ở nhóm hạ tầng – xây lắp – khai khoáng, câu chuyện lại xoay quanh tốc độ giải ngân đầu tư công và các dự án trọng điểm quốc gia.

1. Giá thép, HRC và tôn mạ: sóng tăng giá nhờ Trung Đông và thuế chống bán phá giá

Diễn biến giá đầu vào là mạch chuyện xuyên suốt quý 2/2026 của cả ba doanh nghiệp thép niêm yết lớn nhất — HPG, HSG, NKG.

Theo TCBS Research, giá HRC trong nước bình quân tháng 4/2026 đạt khoảng 528 USD/tấn (+10% so với tháng trước), và tăng tiếp lên khoảng 610 USD/tấn giữa tháng 5/2026. Nguyên nhân tăng giá đến từ giá hàng hóa toàn cầu tăng do xung đột Trung Đông, kết hợp với việc Việt Nam chính thức áp thuế chống lẩn tránh 27.83% với HRC khổ rộng nhập khẩu từ Trung Quốc (hiệu lực từ tháng 4/2026, được luật hóa chính thức từ 12/8/2026 đến tháng 7/2030).

Trên thị trường bán lẻ, giá thép xây dựng cũng biến động cùng chiều.

Sau một đợt giảm giá do Hòa Phát “mở màn” đầu tháng 7/2026, hàng loạt doanh nghiệp — Hòa Phát, Kyoei Việt Nam, Thép Việt Ý, Vinausteel, Thép Miền Nam (VNSteel) — đồng loạt nâng giá bán thêm khoảng 100 đồng/kg (~100,000 đồng/tấn) từ cuối tháng 7/2026, với lý do chi phí phôi thép và nguyên liệu leo thang.

Tính đến cuối tháng 7/2026, Hòa Phát báo giá thép CB240 ở mức 14,920 đồng/kg, D10 CB300 ở mức 14,210 đồng/kg.

Đến đầu tháng 9/2026, giá thép trong nước dao động quanh 13,840-15,150 đồng/kg, còn giá HRC dao động khoảng 13,700-14,150 đồng/kg, cho thấy mặt bằng giá vẫn neo cao hơn đáng kể so với cùng kỳ 2025.

Ở mảng tôn mạ, ACBS ghi nhận giá bán bình quân thép cuộn và thép thanh của HPG trong quý 2/2026 đạt khoảng 14.6 triệu đồng/tấn (+7% YoY, +4% từ đầu năm).

Đáng chú ý, TCBS Research cho biết HSG đã tận dụng đúng thời điểm: tích trữ tồn kho HRC giá thấp trong quý 4/2025 – quý 1/2026 (tồn kho tăng từ 8,204 tỷ lên 10,180 tỷ đồng), sau đó bán ra đúng lúc giá HRC phục hồi mạnh trong quý 2/2026 — giúp giá bán tôn mạ, ống thép của HSG tăng khoảng 7.3% QoQ trong khi giá vốn phần lớn vẫn là hàng tồn kho giá rẻ.

Đây chính là cơ chế “lợi thế chênh lệch thời điểm tồn kho” mà cả ba doanh nghiệp thép (HPG, HSG, NKG) đều được hưởng lợi trong quý này — và cũng chính là điểm mà giới phân tích cảnh báo là mang tính tạm thời, khó lặp lại khi giá nguyên liệu đầu vào bình thường hóa trở lại.

2. Cập nhật gần đây (tháng 8-9/2026): giá HRC đảo chiều hai lần chỉ trong hai tháng

Bức tranh giá đã đổi chiều liên tục kể từ sau quý 2/2026 — và diễn biến mới nhất đầu tháng 9 cho thấy câu chuyện chưa hề kết thúc ở chiều giảm.

Ngay từ đầu tháng 7/2026, giá HRC nhập khẩu bắt đầu chịu sức ép giảm khi nguồn hàng giá rẻ từ Ấn Độ và Indonesia đổ về Việt Nam nhiều hơn: HRC SAE1006 từ Ấn Độ chào giá khoảng 535 USD/tấn giao tại cảng Việt Nam, hàng Indonesia khoảng 543 USD/tấn (giảm mạnh từ 576 USD/tấn hồi đầu tháng 6/2026).

Nguyên nhân một phần đến từ việc EU siết hạn ngạch nhập khẩu HRC từ Ấn Độ (giảm khoảng 34%) theo cơ chế phòng vệ thương mại mới có hiệu lực từ tháng 7/2026, khiến lượng hàng dư thừa của Ấn Độ chuyển hướng sang các thị trường khác, trong đó Việt Nam là điểm đến lớn.

Trước áp lực cạnh tranh này, hai nhà sản xuất HRC nội địa duy nhất — Hòa Phát và Formosa Hà Tĩnh — đã liên tục hạ giá bán để giữ thị phần suốt tháng 7 và tháng 8: Hòa Phát giảm giá HRC giao tháng 8/2026 thêm khoảng 900 đồng/kg (~34 USD/tấn); Formosa Hà Tĩnh hạ giá lô hàng giao tháng 8 và 9/2026 thêm khoảng 1,050 đồng/kg (~40 USD/tấn), rồi tiếp tục giảm thêm khoảng 8 USD/tấn (~210,000 đồng/tấn) cho lô hàng giao tháng 9/2026 vào khoảng ngày 10/8, đưa giá xuống còn khoảng 522 USD/tấn CFR TP.HCM (~13.7 triệu đồng/tấn). Đây là chuỗi giảm giá HRC kéo dài 3 tháng liên tiếp của Hòa Phát.

Bước ngoặt xuất hiện đầu tháng 9/2026.

Theo trang tin chuyên ngành Thị trường Sắt thép (điểm tin ngày 3/9/2026), Hòa Phát đã tăng giá HRC giao tháng 9 thêm 150 đồng/kg — chính thức ngắt chuỗi giảm giá 3 tháng liên tiếp — với mục tiêu vừa tạo lợi thế cạnh tranh trước hàng HRC nhập khẩu, vừa đón đầu mùa cao điểm xây dựng cuối năm.

Dù mức tăng bản thân không lớn, đây được xem là tín hiệu đảo chiều xu hướng quan trọng, đến từ tổ hợp nhiều yếu tố cộng hưởng: giá than luyện cốc (nguyên liệu đầu vào chính của lò cao) đã tăng mạnh 20-25% trong tháng 8 so với cuối tháng 7, làm dấy lên khả năng điều chỉnh giá thép trên diện rộng khi hầu hết các thị trường bước vào mùa cao điểm cuối năm; giá chào HRC từ Ấn Độ cũng tăng trở lại do nhu cầu nội địa nước này cải thiện và lượng phân bổ cho xuất khẩu giảm bớt; còn chỉ số phế liệu nhập khẩu vào Việt Nam — dù chỉ số nội địa Nhật Bản vẫn giảm — đã tạo đáy và nhích lên.

Tiêu thụ thép xây dựng của Hòa Phát và nhiều nhà máy khác trong tháng 8 chưa có đột phá, nhưng theo nhận định của trang tin này, tháng 9 được kỳ vọng “bùng nổ” nhờ mùa xây dựng cao điểm.

Đà tăng giá lan nhanh sang cả thép xây dựng thành phẩm và tôn mạ – ống thép.

Thép Miền Nam (thuộc hệ sinh thái Hòa Phát) đã tăng giá thép xây dựng lần thứ hai liên tiếp ngay trong tháng 9/2026 — điểm khác của đợt tăng đầu tháng 9 so với đợt ngày 1/9 là không điều chỉnh với nhóm hàng dân dụng, trong khi mức tăng ở nhóm thép cây phục vụ dự án vẫn được giữ nguyên.

Ở mảng tôn mạ, theo ghi nhận của Thị trường Sắt thép, tính từ khi giá bắt đầu tăng trở lại cuối tháng 8/2026, Hoa Sen đã tăng giá 3 lần và Nam Kim tăng giá 2 lần, nhiều nhà máy khác cũng tăng 2-3 lần. Trang tin này dự báo số lần tăng giá phổ biến trong tháng 9 sẽ là 3-4 lần, với mức tăng lũy kế khoảng 600-800 đồng/kg tùy nhà máy và mặt hàng — một nhịp độ điều chỉnh khá dồn dập so với giai đoạn trầm lắng của tháng 7-8.

Với HSG và NKG — hai doanh nghiệp hạ nguồn dùng HRC làm nguyên liệu chính để sản xuất tôn mạ và ống thép — chuỗi diễn biến “giảm rồi tăng trở lại” chỉ trong hai tháng này có ý nghĩa quan trọng hơn một đợt biến động giá thông thường.

Nếu hai công ty đã tranh thủ mua vào lượng HRC ở vùng giá thấp của tháng 7-8/2026 (khi Hòa Phát và Formosa liên tục giảm giá), thì đợt tăng giá bán tôn mạ, ống thép đang diễn ra từ cuối tháng 8 sang tháng 9 có thể tái lập chính cơ chế “lợi thế chênh lệch thời điểm tồn kho” đã giúp biên lợi nhuận của cả HSG và NKG bứt phá trong quý 2/2026 (xem mục 4) — chỉ khác là lần này động lực đến từ mùa cao điểm xây dựng cuối năm và giá than cốc tăng, thay vì xung đột Trung Đông.

Ngược lại, nếu tồn kho được quản trị kém nhịp hơn, doanh nghiệp có thể vừa chịu giá vốn cao từ giai đoạn trước vừa lỡ nhịp tăng giá bán. Đây là lý do nhà đầu tư nắm giữ hai cổ phiếu này nên theo dõi sát cách hai công ty quản lý tồn kho HRC trong quý 3/2026, thay vì chỉ nhìn vào một chiều hướng giá duy nhất.

Ghi chú nguồn dữ liệu: dữ liệu về diễn biến giá giai đoạn tháng 7 – đầu tháng 8/2026 tổng hợp từ các bản tin thị trường thép trong nước (Dân Việt, Tuổi Trẻ, Tạp chí Doanh nghiệp và Hội Nhập); dữ liệu điểm tin ngày 3/9/2026 (Hòa Phát tăng giá HRC, Thép Miền Nam tăng giá lần 2, Hoa Sen/Nam Kim tăng giá tôn) dựa theo nội dung điểm tin do người dùng cung cấp từ trang Thị trường Sắt thép.

3. Giá xi măng và đá xây dựng: tăng giá liên tiếp nhờ chi phí đầu vào và cầu đầu tư công

Ở mảng xi măng, Vietcap cho biết HT1 đã ba lần điều chỉnh tăng giá bán (đã gồm VAT) kể từ đầu năm 2026: +100,000 đồng/tấn (ngày 11/1/2026), +60,000 đồng/tấn (22/3/2026) và +50,000 đồng/tấn (10/5/2026) — tổng mức tăng tuyệt đối khoảng 210,000 đồng/tấn, tương đương 12-15% so với cuối năm 2025, nhằm bù đắp chi phí than và xăng dầu tăng mạnh.

Nhờ đó, giá bán xi măng & clinker bình quân của HT1 trong quý 2/2026 tăng khoảng 17% YoY theo BSC, giúp biên lợi nhuận gộp cải thiện lên 14.3% (từ 14.0% cùng kỳ).

Tuy vậy, Vietcap lưu ý nguồn cung xi măng dư thừa tại miền Bắc tiếp tục tràn vào thị trường miền Nam — nơi có nền giá bán cao hơn — khiến cạnh tranh giá vẫn gay gắt, và giá bán khó tăng tương xứng với đà tăng chi phí đầu vào trong nửa cuối năm.

Ở mảng khai thác đá xây dựng, theo báo cáo công ty của Vietcap về KSB, giá bán đá đã tăng thêm khoảng 5,000-8,000 đồng/tấn trong 6 tháng đầu năm 2026 — chủ yếu điều chỉnh trong giai đoạn tháng 2-4/2026 do chi phí nhiên liệu tăng cao — và KSB có thể cân nhắc điều chỉnh giảm nhẹ trong nửa cuối năm khi nhiên liệu ổn định hơn.

Nhu cầu đá xây dựng từ các dự án hạ tầng trọng điểm phía Nam tiếp tục vượt nguồn cung, giúp cả sản lượng và giá bán đá của KSB tăng mạnh trong năm 2025 (+42%/+56% YoY) và duy trì đà tăng trong 6 tháng đầu năm 2026.

4. Bức tranh KQKD quý 2/2026: nhóm thép bứt phá mạnh nhờ yếu tố thời điểm

Thép: HPG, HSG, NKG đồng loạt cải thiện biên lợi nhuận

HPG ghi nhận doanh thu thuần quý 2/2026 đạt 55,159 tỷ đồng (+53.6% YoY) và LNST đạt 6,424 tỷ đồng (+50.7% YoY), biên lãi gộp đạt 19.0% — cao nhất kể từ năm 2022, theo TCBS Research.

HSG (niên độ tài chính kết thúc 30/9) đạt doanh thu thuần quý 3 niên độ 2025-2026 (tương ứng quý 2/2026 dương lịch) 9,993 tỷ đồng (+5.1% YoY) và LNST 382 tỷ đồng (+39.6% YoY) — quý lợi nhuận cao nhất 9 quý theo TCBS Research, nhờ biên lãi gộp bứt lên 15.3% (từ 11.7% quý trước). HSC đánh giá lợi nhuận này vượt 27% dự báo của họ và đang xem xét lại khuyến nghị (trước đó là Giảm tỷ trọng, giá mục tiêu 11,200 đồng).

NKG phục hồi từ nền so sánh yếu: doanh thu thuần quý 2/2026 đạt 4,150 tỷ đồng (+9% YoY), LNST sau lợi ích CĐTS đạt 104 tỷ đồng, so với khoản lỗ 2.7 tỷ đồng cùng kỳ năm trước (số liệu quý 2/2025 đã được VDSC và Vietcap điều chỉnh hồi tố sau khi UBCKNN phát hiện sai sót kiểm toán liên quan một khoản lãi 94 tỷ đồng từ giao dịch chuyển nhượng nội bộ đất KCN).

Biên lãi gộp NKG tăng vọt lên 10.5% (từ 2.6% quý 1/2026). HSC lưu ý lợi nhuận thuần NKG vượt đáng kể dự báo 50 tỷ đồng của họ.

Điểm chung mà cả ba báo cáo (TCBS, HSC, Vietcap) đều nhấn mạnh: đà cải thiện biên lợi nhuận quý 2/2026 chủ yếu đến từ lợi thế chênh lệch thời điểm giữa giá bán và giá vốn tồn kho trong bối cảnh giá hàng hóa tăng do xung đột Trung Đông — không phải sự cải thiện mang tính cấu trúc.

Cả TCBS (với HSG) và Vietcap (với NKG) đều dự báo biên lợi nhuận sẽ hạ nhiệt trong nửa cuối năm 2026 khi lượng tồn kho giá rẻ được tiêu thụ hết.

Xi măng: HT1 tăng trưởng nhờ giá bán và đầu tư công

HT1 ghi nhận doanh thu thuần quý 2/2026 đạt 2,261 tỷ đồng (+17% YoY), LNST sau lợi ích CĐTS đạt 138 tỷ đồng (+23% YoY), theo BSC.

ACBS ghi nhận số liệu tương tự và cho biết lũy kế 6 tháng, HT1 đạt LNST 216 tỷ đồng (+110% YoY), hoàn thành 54% kế hoạch năm.

Cả BSC (khuyến nghị Mua, giá mục tiêu 15,900 đồng, upside +22%) và ACBS (khuyến nghị Mua, giá mục tiêu 20,800 đồng, upside ~64%) đều đánh giá tích cực nhờ giá bán tăng và nhu cầu xi măng miền Nam phục hồi theo tiến độ các siêu dự án (sân bay Long Thành, Vành đai 3-4 TP.HCM, cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2).

Xây lắp – hạ tầng: phân hóa rõ giữa DPG, LCG, HHV và VCG

DPG (Đạt Phương) đạt doanh thu quý 2/2026 1,859 tỷ đồng (+62.8% YoY) nhờ mảng xây lắp bước vào giai đoạn ghi nhận cao điểm, LNST cổ đông mẹ 111 tỷ đồng (+53.8% YoY).

Tuy nhiên TCBS Research lưu ý biên lãi gộp co lại còn 10.0% (từ 14.0% cùng kỳ) do cơ cấu nghiêng về xây lắp biên mỏng (~6%), trong khi thủy điện dù chỉ chiếm ~12% doanh thu 6 tháng nhưng đóng góp tới ~59% lợi nhuận gộp.

ACBS duy trì khuyến nghị Mua với giá mục tiêu 43,600 đồng.

LCG đạt doanh thu quý 2/2026 822 tỷ đồng (+12% YoY), LNST-CĐTS 37 tỷ đồng (+17-19% YoY), theo BSC. Backlog cuối quý 2/2026 đạt hơn 10,100 tỷ đồng (+116% YoY) sau khi trúng thêm gói thầu gần 1,700 tỷ đồng tại Hưng Yên.

BSC duy trì khuyến nghị Mua nhưng hạ giá mục tiêu xuống 10,400 đồng (upside +40%) do thận trọng hơn về định giá P/E mảng xây lắp trong bối cảnh thị trường chung chiết khấu sâu.

HHV (Đèo Cả) đạt doanh thu quý 2/2026 970 tỷ đồng (+2.4-2.5% YoY) và LNST 145 tỷ đồng (+10.9-11.5% YoY), chủ yếu nhờ mảng thu phí BOT (đóng góp 66% doanh thu, tăng nhờ lưu lượng xe) và mảng duy tu bảo dưỡng tăng vọt hơn 100% YoY. ACBS duy trì khuyến nghị Mua nhưng giảm giá mục tiêu 5% xuống 15,700 đồng do chia cổ tức.

CTD (Coteccons, niên độ tài chính kết thúc 30/6) vừa khép lại niên độ 2026 với kết quả kỷ lục: doanh thu cả niên độ đạt 34,340 tỷ đồng (+38% YoY), lợi nhuận gộp 1,446 tỷ đồng (+77% YoY), LNST cổ đông mẹ 788 tỷ đồng (+73% YoY), theo TCBS Research.

Riêng quý 4 niên độ (tháng 4-6/2026, tương ứng quý 2/2026 dương lịch) doanh thu đạt kỷ lục 10,471 tỷ đồng (+27.1% YoY), lợi nhuận gộp tăng 81.3% YoY với biên gộp cải thiện từ 3.1% lên 4.5% — cho thấy động cơ vận hành cốt lõi đang mạnh lên thực chất.

Tuy nhiên LNST cổ đông mẹ quý này lại giảm 27.7% YoY xuống còn 146 tỷ đồng, và TCBS Research nhấn mạnh đây thuần túy là hiệu ứng nền: quý 4 niên độ 2025 có khoản hoàn nhập chi phí quản lý tạo nền lợi nhuận cao bất thường, trong khi quý này CTD phải gánh chi phí quản lý/trích lập nặng hơn cùng chi phí lãi vay tăng gấp ba lên 135 tỷ đồng.

Điểm tựa của CTD nằm ở bảng cân đối: dù vay tăng gấp đôi lên 5,943 tỷ đồng để tài trợ vốn lưu động, công ty vẫn duy trì vị thế tiền ròng khoảng 1,880 tỷ đồng (tiền & tiền gửi 7,823 tỷ đồng), trong khi số dư người mua trả tiền trước — đại diện cho backlog — tăng gần gấp đôi lên 9,029 tỷ đồng (+88% YoY), đảm bảo nền doanh thu cho các quý tới.

TCBS Research nhận định tương đối tích cực, xếp CTD ở trạng thái “quan sát thêm, chờ mua” khi cổ phiếu giao dịch ở P/E ~9 lần, P/B ~0.7 lần — dưới giá trị sổ sách và thấp hơn nhiều so với mặt bằng lịch sử của chính CTD (P/E từng ở vùng 18-36 lần các năm lợi nhuận còn thấp) — nhưng lưu ý rủi ro biên lợi nhuận vẫn rất mỏng (~4%) và một phần lợi nhuận niên độ (khoảng 194 tỷ đồng, ~19% LNTT) đến từ khoản hoàn nhập dự phòng/thu hồi công nợ mang tính không lặp lại.

VCG (Vinaconex) là trường hợp cần đọc kỹ nhất: LNST cổ đông mẹ quý 2/2026 chỉ đạt 185 tỷ đồng (-33.7% YoY) khi doanh thu giảm 12.4% YoY và biên gộp co về 9.1% (từ 12.8%), theo TCBS Research.

Tuy nhiên lợi nhuận trước thuế vẫn đạt 254 tỷ đồng chủ yếu nhờ doanh thu tài chính (lãi tiền gửi trên nền tiền và đầu tư ngắn hạn gần 9,800 tỷ đồng), không phải từ hoạt động lõi.

Nguyên nhân khiến số liệu so sánh trở nên méo mó: quý 3/2025, VCG ghi nhận khoản lãi đột biến khoảng 2,850 tỷ đồng từ thoái vốn dự án Cát Bà Amatina, đẩy lợi nhuận cả năm 2025 lên gần 3,665 tỷ đồng — khiến kế hoạch lợi nhuận 2026 của VCG giảm tới 73% so với 2025 (theo báo cáo thông điệp ban lãnh đạo của TCBS), dù đây chỉ là việc quay về mức nền lợi nhuận cốt lõi bình thường (khoảng 1,037-1,207 tỷ đồng).

Khai thác đá: KSB hưởng lợi kép từ giá và sản lượng

Theo Vietcap, doanh thu thuần 6 tháng đầu năm 2026 của KSB tăng 76% YoY, dẫn dắt bởi mảng khai thác đá, trong khi mảng khu công nghiệp không ghi nhận diện tích cho thuê mới.

LNST-CĐTS 6 tháng đạt 129 tỷ đồng (+63% YoY), được hỗ trợ thêm bởi khoản lãi bất thường từ công ty liên kết VLB (tăng 373% YoY nhờ khoản hoàn nhập thuế).

Vietcap chưa đưa ra khuyến nghị cụ thể cho KSB (KHÔNG ĐÁNH GIÁ) nhưng dự báo LNST-CĐTS 2026 tăng 32% YoY nhờ sản lượng và giá bán đá tiếp tục tăng, trước khi giảm nhẹ năm 2027 khi hết yếu tố bất thường.

5. Lãi suất tăng, chi phí vốn đè nặng dòng tiền nhóm xây lắp

Nếu giá vật liệu là câu chuyện của quý 2/2026, thì lãi suất và chi phí vốn là mạch ngầm xuyên suốt cả năm 2026 đối với nhóm xây lắp — và điều này thể hiện rất rõ trong chính các báo cáo tài chính vừa nêu ở trên.

Theo Ngân hàng Nhà nước, tính đến giữa tháng 6/2026, tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 6.38% trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 4.3%, tạo ra độ lệch pha khiến mặt bằng lãi suất huy động — và theo đó là lãi suất cho vay — có xu hướng tăng kể từ quý 4/2025 và tăng tốc trong quý 1-2/2026.

Đây chính là lý do khiến hầu như mọi doanh nghiệp xây lắp trong bài đều ghi nhận chi phí lãi vay tăng rất mạnh trong quý 2/2026: chi phí lãi vay của CTD tăng gấp ba YoY lên 135 tỷ đồng trong quý, cả niên độ tăng 146% lên 351 tỷ đồng; VCG ghi nhận lãi thuần từ hoạt động kinh doanh chỉ còn khoảng 55 tỷ đồng dù lợi nhuận trước thuế vẫn đạt 254 tỷ đồng nhờ doanh thu tài chính; DPG có chi phí lãi vay quý 2 tăng lên khoảng 36 tỷ đồng (từ 28 tỷ cùng kỳ) khi dư nợ mở rộng tài trợ xây lắp và đầu tư; LCG ghi nhận chi phí tài chính tăng 35% YoY chủ yếu do lãi vay; còn ở nhóm thép, chi phí lãi vay của HPG gấp 3.5 lần cùng kỳ, HSG gấp 2.8 lần, NKG tăng do dư nợ bình quân và mặt bằng lãi suất cao hơn.

 

Cơ chế tác động khá thống nhất giữa các doanh nghiệp: đặc thù ngành xây lắp là doanh thu được ghi nhận trước nhưng dòng tiền thực về sau — nhà thầu phải ứng vốn thi công, mua vật tư, trả nhân công trong khi chờ chủ đầu tư thanh toán, khiến khoản phải thu và tồn kho dở dang thi công phình to theo đà doanh thu (CTD: phải thu 16,544 tỷ đồng và tồn kho dở dang 9,906 tỷ đồng cuối niên độ 2026; DPG: nợ vay tăng thêm khoảng 1,020 tỷ đồng chỉ trong nửa năm).

Để tài trợ phần vốn lưu động này, các doanh nghiệp phải tăng vay ngắn hạn đúng vào lúc mặt bằng lãi suất đi lên, khiến chi phí lãi vay tăng nhanh hơn cả tốc độ tăng doanh thu.

Theo phản ánh từ các nhà thầu trên thị trường, tình trạng này tạo ra một vòng xoáy đáng lo ngại: nhà thầu càng thi công nhiều, càng phải vay nhiều để bù đắp khoảng trống giữa chi ra và tiền thu về, trong khi việc chủ đầu tư chậm thanh quyết toán khiến chi phí lãi vay “ăn mòn” lợi nhuận trước khi công trình được nghiệm thu — thực trạng mà một số ý kiến trong ngành gọi là rủi ro “trúng thầu nhiều nhưng dòng tiền cạn kiệt”.

Điểm khác biệt giữa các doanh nghiệp nằm ở sức khỏe bảng cân đối để hấp thụ cú sốc chi phí vốn này.

CTD và VCG là hai trường hợp có bộ đệm tốt nhất trong nhóm: CTD vẫn giữ vị thế tiền ròng (tiền & tiền gửi 7,823 tỷ đồng vượt tổng vay 5,943 tỷ đồng), còn VCG có lượng tiền & đầu tư ngắn hạn lên tới gần 9,800 tỷ đồng — đủ để nợ vay/vốn chủ chỉ khoảng 0.5 lần, thấp hơn hẳn mặt bằng ngành.

Ngược lại, DPG đang trong pha đầu tư mở rộng (nhà máy kính, mở rộng xây lắp) nên nợ vay ròng/vốn chủ đã lên tới khoảng 98%, còn LCG và HHV — hai doanh nghiệp có quy mô vốn nhỏ hơn — sẽ nhạy cảm hơn với biến động lãi suất khi backlog tiếp tục mở rộng trong nửa cuối năm.

Đây là lý do vì sao TCBS Research, khi đánh giá cả CTD lẫn VCG, đều nhấn mạnh “bảng cân đối lành mạnh hơn hẳn mặt bằng ngành xây dựng” là một lợi thế cạnh tranh thực sự trong giai đoạn lãi suất cao — không chỉ giúp giảm chi phí tài chính mà còn tạo dư địa để nhận thêm dự án khi các đối thủ nhỏ hơn gặp khó về vốn.

6. Triển vọng nửa cuối 2026 và rủi ro cần theo dõi

Theo báo cáo thông điệp ban lãnh đạo ngành Xây dựng – VLXD của TCBS Research (tổng hợp từ ĐHĐCĐ 15 doanh nghiệp), 15/15 doanh nghiệp trong ngành đều gắn định hướng 2026 với đầu tư công và hạ tầng, nhưng kế hoạch lợi nhuận lại phân hóa mạnh: chỉ 8/15 doanh nghiệp đặt mục tiêu lợi nhuận tăng so với 2025, còn lại chủ động đi ngang hoặc giảm — phần lớn do năm 2025 có các khoản đột biến (như VCG) hoặc do thận trọng trước áp lực chi phí đầu vào và cạnh tranh giá (12/15 doanh nghiệp nhắc tới rủi ro này).

Với riêng nhóm thép, HSC và Vietcap đồng thuận rằng biên lợi nhuận quý 3/2026 sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến xung đột Trung Đông: nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài, biên lợi nhuận nhiều khả năng duy trì khả quan; nếu hạ nhiệt, biên lợi nhuận sẽ giảm trở lại khi lợi thế tồn kho giá rẻ không còn.

Ghi chú: VCG và KSB không đưa vào bảng trên do VCG đang trong giai đoạn đọc lại lợi nhuận cốt lõi sau khoản một lần 2025 (TCBS không đưa ra khuyến nghị mua/bán cụ thể mà chỉ nhận định “cơ hội tích lũy dài hạn”), còn KSB được Vietcap xếp loại KHÔNG ĐÁNH GIÁ. Giá mục tiêu của HSG và NKG ghi “cũ” vì HSC đang xem xét lại sau KQKD quý 2 vượt dự báo. Riêng HPG có 3 mức giá mục tiêu khác nhau từ BVSC (33,200đ), ACBS (33,800đ) và HSC (37,300đ) — xem chi tiết so sánh đầy đủ ở bài phân tích riêng về HPG. CTD có niên độ tài chính kết thúc 30/6, nên “quý 2/2026” trong bảng trên thực chất là quý 4 niên độ tài chính 2026 (tháng 4-6/2026) của công ty này; TCBS Research đưa ra nhận định tương đối tích cực nhưng chưa gắn nhãn khuyến nghị Mua/Bán cụ thể kèm giá mục tiêu.